Yoruba Proverbs with Bidemi Ologunde

AI and the Yoruba Language

Sat, 13 Dec 2025 07:00:00 -0500

In this episode, host Bidemi Ologunde follows the Yoruba language across continents: from Nigeria to Brazil, Cuba, the Caribbean, the U.K., and the U.S., and asks what happens when AI enters the story circle. Can a “virtual council of elders” help preserve òwe (proverbs), tone, and tradition in diaspora homes? What do we gain when technology records folktales, builds Yoruba chatbots, and supports heritage learners? What might we lose if screens replace living mentorship? How can families use AI to strengthen intergenerational transmission instead of outsourcing it? And what can Yoruba learn from other global languages working to survive and thrive in the digital age?

Yoruba Proverbs with Bidemi Ologunde

AI and the Yoruba Language

Yoruba Cosmology and the UFO Question

72. Oju baba ara; awon bi oju; asoro da bi agba

71. Ohun ti ko to okoo ki i je agba niya

70. Ofin ni yo so ara e; iyawo ti nna omo iyale

69. O ye eni gbogbo ko so pe isu o jina, ko ye alubata

68. "O ru ládugbó ò nrerá; kí ni ká so féni tó ru Òrìsà-a Yemoja?"

67. "Ó bó lówó iyò, ó dòbu."

66. "Níbo lo forúko sí tí ò njé Làmbòròkí?"

65. "“Mo mò-ó gún, mo mò-ó tè,” niyán ewùrà-á fi nlémo."

64. "Mélòó l’èjìgbò tí òkan è njé Ayé-gbogbo?"

63. "Lásán kó là n dé etù; ó ní eni tórí è mbá etù mu."

62. "Kò-sí-nílé kì í jagun enu tì."

61. "Kò sí mi lájo àjo ò kún: ara è ló tàn je."

60. "Kí ni ó ya àpón lórí tó fisu síná tó nsúfèé pé “bí a ti nse ni inú mbí won?”"

59. "Kíni ànfàní-i kètèkètè lára kétékété à-gùn-fesè-wólè?"

58. "Kàkà kí kìnìún se akápò ekùn, olóde a mú ode è se."

57. "Ká ríni lóde ò dàbí-i ká báni délé."

56. "Ibi tí a fi iyò sí ló nsomi sí."

55. "ìrùkèrè kì í yan ifá lódì; oge, dúró o kí mi."

54. "Ìpàkó onípàkó là nrí; enieléni ní nrí teni."

53. "Ilé-ni-mo-wà kì í jèbi ejó."

52. "Igúnnugún bà lé òrùlé; ojú tó ilé ó tó oko."

51. "Ibi tí a ti npìtàn ká tó jogún, ká mò pé ogún ibè ò kanni."

50. "Gbogbo òrò ní nsojú èké."

49: "Gbogbo egbé nje Má-yè-lóyè, ò nje Sáré-pegbé."

48. "Eye tó fi ara wé igún, èhìn àdìrò ní nsùn."

47: "Eran kí la ò je rí? Òpóló báni lábàtà ó ba búrúbúrú."

46: "Eni tí a ò fé nílùú kì í jó lójú agbo."

45: "Eni tí a gbé gun elédè, ìwòn ni kó yò mo; eni tó gesin, ilè ló mbò."

44: "Ení dádé ti kúrò lómodé."

43: "Egbé eni là ngúnyán ewùrà dè."

42: "Èèyàn bí òbo lòbo nya láso."

41: "Èsúrú se fújà ó té lówó oníyán..."

40: "Eégún wolé, ó ní òun ò rí Ejonto; Ejontó ní, “Àkísà ni, àbí kíní wolé?""

39: "Dìgbòlugi-dìgbòlùùyàn, kò jé ká mo ajá tòótó."

38: "Bí ojó ewúré ba pé, a ní kò sí ohun tí alápatàá lè fi òun se."

37: "Bí olóde ò kú, òdee rè kì í hu gbégi."

36: "Bí ojú bá rí, enu a dáké."

35: "Bí kò sí tòbùn èèyàn, ta ni ìbá jí lówùúrò tí kó bójú sásá?"

34: "Bí elébo ò bá peni, àsefín ò yeni."

33: "Bí a kò bá tó baba omoó se, a kì í pe alákàrà."

32: "Bí a kò bá tíì jókòó, a kì í nasè."

31: "Bí a bá ti lè se là nwí; a kì í yan àna eni lódì."

30: "Bí a bá mbá omodé jeun lóko, gànmùganmu imú eni ní nwò."

29: "Ayò àyòjù làkèré fi nsé nítan."

28: "Àáyá yó níjó kan, ó ní ká ká òun léhín òkánkán."

27: "Aso àfòfún ò jé ká mo olówó."

26: "Aròlèkè ò ro bàtà; gbédó gbédó ò ro ojúgun."

25: "Apá èkúté-ilé ò ká awùsá; kìkìi yíyíkiri ló mo."

24: "Àmòtékùn-ún fara jo ekùn, kò lè se bí ekùn."

23: "Alásejù ní ngbébo kojá ìdí èsù; a-gbé-sàráà-kojá-mósálásí."

22: "Àkùko adìye fi dídáji sàgbà; ó fi sísu-sílè sèwe."

21: "Àjepò ni tàdán."

20: Proverbs with a Special Guest - Wuraola Trebble (Nee Ogunsanya).

19: Proverbs with a Special Guest - Olayinka Ejirinde.

18: Proverbs with a Special Guest - Faramade Ogunlesi.

17: Proverbs with a Special Guest - Oluwatobi Oladeji.

16: Proverbs with a Special Guest - Yewande Aiyerin.

15: Proverbs with a Special Guest - Olayinka Abisoye.

14: "Àgbà kì í sorò bí èwe."

13: "Àgbà kán se béè l’Ógùn; Yemoja ló gbé e lo."

12: Proverbs with a Special Guest - Jeremiah Ifeoluwa Oyewole.

11: "Adétèé sòrò méjì, ó fìkan puró; ó ní nígbàtí òún lu omo òun lábàrá, òún já a léèékánná pàtì."

10: "Abánijeun bí aláìmora, ó bu òkèlè bí ègbón ìyá rè."

9: "A pè ó lómo erín-màgbon, ò nyò; shé ìwo lo mi àgbon?"

8: "A n sòrò olè, aláboyún ndáhùn; odiidi èèyàn ló gbé pamó."

7: "A ngé e lówó, ó mbo òrùka."

6: "A kì í yàgò fún “Mo gun esin rí.”"

5: "A kì í mú oko lónà ká sèmélé; tajá teran ní mbúni."

4: "A kì í kórira òfón-òn ka finá bo ahéré."

3: "A kì í fi orí wé oríi Mokúsiré; bí Mokúsiré bá kú láàárò, a jí lálé."

2: "A kì í dàgbà má láyà; ibi ayé bá báni là n je é."

1: "A kì í bá oba pàlà kí okó oba má sánni lésè."

Introduction (Start Here)