Heilige Grond

#95 - AI op de preekstoel? Met Fulco Timmers en Ciska Stark

Fri, 26 Jun 2026 07:00:00 +0200

Een tomaat die langzaam rijpt in de zon smaakt anders dan een tomaat uit de kas. Geldt dat ook voor een preek die met behulp van AI tot stand komt? Fulco Timmers en Ciska Stark verkennen wat AI betekent voor de voorbereiding van de kerkdienst en de prediking. Beiden waren betrokken bij de nascholingscursus voor predikanten 'AI en Preekvoorbereiding' van het NBG, de PThU en de TUU.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#94 - Rituele inwijding door belijdenis en vormsel. Met Timo van der Heijden en Louis Runhaar

Fri, 12 Jun 2026 07:00:00 +0200

Wat is belijdenis doen eigenlijk? Wie doet dat nog en hoe? Timo van der Heijden schreef er zijn masterthesis over en noemt het een ‘ritueel van inwijding’. Dat geldt ook voor het vormsel, dat in de Oud-Katholieke kerk van Louis Runhaar als inwijding wordt gevierd.

Koos gaat in gesprek met Timo en Louis, want ja, er zijn verschillen – zoals de zalving bij de oud-katholieken - maar gedurende het gesprek wordt duidelijk dat de rituelen rondom inwijding steeds dichter naar elkaar toe kruipen, en er van elkaar te leren valt.

Als Louis beeldend vertelt hoe hij de olie (zalf) voor het vormsel mag bereiden, ‘met gewone olijfolie uit de supermarkt, maar wel met fijne kruiden, want het moet wel lekker ruiken’, antwoordt Timo: “Ik voel me echt een ‘hoofdkerk’ als ik dit zo hoor.”

Timo van der Heijden is predikant van de Fonteinkerk in Apeldoorn (PKN).
Zijn masterthesis (2024): Belijdenis doen tegen het licht gehouden - Theologische Universiteiten

Louis Runhaar is priester van het aartsbisdom Utrecht van de Oud-Katholieke Kerk en pastoor van de (oud-katholieke) parochie Utrecht.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#93 - Hoe spreekt God in dromen? Met Egbert Brink en Peter Roosendaal

Fri, 22 May 2026 07:00:00 +0200

Hoe spreekt God tot mensen? Een veilig protestants antwoord is: door de Bijbel. Maar sluit dat uit dat het ook op andere manieren gebeurt? Op de eerste Pinksterdag citeert Petrus de profeet Joël: jongeren zullen visioenen zien en ouderen droomgezichten. Hoe zit dat vandaag?

Koos gaat daarover in gesprek met Egbert Brink en Peter Roosendaal. Zij nemen daarin beiden lessen mee die ze leerden vanuit hun werk in de wereldkerk. Egbert Brink is docent Oude Testament en pastoraat aan de Theologische Universiteit Utrecht en predikant van de Kruiskerk in Waddinxveen. Peter Roosendaal is predikant van Het Anker in Lelystad en werkt voor Open Doors.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#92 - Zien wat is: Hermeneutiek in de praktijk. Met Theo van Leeuwen en Nellie van Voornveld

Fri, 08 May 2026 07:00:00 +0200

Hoe leg je verbindingen tussen de ervaringen en vragen van mensen nu en zingevende bronnen (zoals de Bijbel) en tradities? Hoe doet daarin ook je eigen spiritualiteit en biografie mee? Over deze vragen gaat het in de hermeneutiek of de hermeneutische competentie. Een belangrijke vaardigheid in het werk van geestelijk verzorgers, predikanten, kerkelijk werkers – maar in de praktijk blijkt het ook vaak een lastige, zowel qua inhoud (waar hebben we het nou precies over?) als in de uitvoering: hoe leg je dan concreet die verbindingen?

In deze aflevering gaat Koos hierover in gesprek met Theo van Leeuwen en Nellie van Voornveld. Theo was docent pastoraat aan Hogeschool Windesheim, is supervisor, en promoveerde begin 2025 aan de Protestantse Theologische Universiteit op een onderzoek over hermeneutische communicatie. Nellie is buurtdominee in Slotervaart, Amsterdam en ontmoet mensen met allerlei religieuze en niet-religieuze achtergronden. Hoe leg je dan contacten en hoe komen geloof en zingeving daarin ter sprake?

Luister in deze aflevering naar een vruchtbaar zoeken naar taal voor wat er gebeurt in de ontmoeting als je ruimte biedt aan de ander - en iets kunt doen of aanreiken dat een hoopvol licht werpt op de situatie. Het vraagt om alert zijn op verschillende lagen in de communicatie, om het kunnen horen van metaforen en om bewustzijn van je eigen spiritualiteit. “Soms is het samen stamelen bij de grote vragen van het leven”. Een gesprek vol inzichten en voorbeelden uit praktijk en onderzoek.

Referenties

Het proefschrift What Layer are we on? Conversational Hermeneutics in Chaplaincy and Pastoral Care van Theo van Leeuwen is open access beschikbaar: What layer are we on? | Theo van Leeuwen

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#91 - Verzet in beeld. Met Louren Blijdorp en Rianne Oosterom

Fri, 24 Apr 2026 07:00:00 +0200

In de Tweede Wereldoorlog raakten ds. Leendert Overduin en zijn zussen Maartje en Corrie betrokken raakten bij het verzet.

Met Louren Blijdorp en Rianne Oosterom verkennen we hun verhaal. Wat dreef hen tot deze keuzes, welke rol speelde geloof, en wat betekent dat voor hoe wij vandaag leven en handelen?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#90 - Hoe leef je door na of tijdens een crisis? Met Arnold Huijgen en Marjo van Bergen

Fri, 10 Apr 2026 07:00:00 +0200

Hoe pak je je leven weer op na een crisis? Als je diep gaat, hoe kom je jezelf dan tegen en wat motiveert je om vol te houden? Met deze vragen en drie Bijbelverhalen op zak, gaat de Theoloog der Nederland dit jaar in gesprek met mensen. Maar wat als de crisis of het trauma voortduurt zoals in het aardbevingsgebied in Groningen? En het niet individuen maar gemeenschappen treft? Wat doe je dan als geestelijk verzorger?

Koos gaat in gesprek met Marjo van Bergen, geestelijk verzorger in het aardbevingsgebied en Arnold Huijgen, Theoloog der Nederlanden. Beiden spreken met mensen over hun crisis. Arnold neemt de Bijbel mee. Marjo put uit een andere gereedschapskist, die van taal. Door taal te geven aan hun eigen verhaal, wil ze verbinding maken met mensen die verstomd zijn, of die schreeuwen. Of, zoals zij zelf doet, alles aangrijpen om het verhaal van de getroffenen te blijven vertellen. Maar ook, aanvaarden dat wij, mensen, systemen bouwen waarin we elkaar onrecht aan doen.

Wel de hoop en verwachting dat God recht zal doen, want wij mensen krijgen de ellende niet opgelost.

Marjo van Bergen was leider van het team geestelijke verzorging van GVA Groningen. Prof. dr. Arnold Huijgen is hoogleraar dogmatiek aan de PThU en sinds november 2025 Theoloog der Nederlanden

Links:
https://gvagroningen.nl/2249-2/
PThU-hoogleraar Arnold Huijgen nieuwe Theoloog der Nederlanden - Protestantse Theologische Universiteit

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#89 - De Goede Week zit boordevol emoties. Met predikant Willem Roskam en kerkmusicus Herman Mussche.

Fri, 27 Mar 2026 07:00:00 +0100

In de Goede Week voor Pasen komen alle emoties voorbij, in woorden en in muziek. Hoe bereiden predikant en kerkmusicus zich voor op dit liturgisch hoogtepunt van het jaar? En waarom is Bachs Matthäus Passion niet de meest passende muziek? Ja, je hoort het goed!

Koos spreekt met Willem en Herman over de allesomvattende emoties van de Goede Week: van de vrolijke processie op Palmzondag tot diepe rouw op Goede Vrijdag en het vuur van de Paasnacht. De liturgie van de Goede Week heeft oudtestamentische papieren. Willem hecht aan die traditie. “Het zijn heilige dagen die vragen om eerbied.” Qua kerkmuziek is dit de meest intense periode, volgens Herman. “Je wilt een zekere kwaliteit brengen, maar dat is niet het enige; het gaat om resonantie en zeggingskracht.” Voor Herman is Bachs Matthäus zelfs niet goed genoeg.

Willem Roskam is predikant van de Domkerk in Utrecht. Herman Mussche is kerkmusicus van de Oudekerkgemeente in Amsterdam, cantor van de Jacobikerk in Utrecht en dirigent van verschillende koren.

Kerkgemeente - Domkerk Utrecht

Veertigdagentijd & Pasen | Protestantse Kerk in Nederland

https://hermanmussche.nl/

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#88 - God en de tuin. Met Mariken Heitman en Joyce Rondaij

Fri, 13 Mar 2026 07:00:00 +0100

Primeur op de PThU: een artist in residence. Libriswinnaar Mariken Heitman is tot en met eind maart te gast op de PThU. Doel: waar raken kunst en theologie elkaar in het spreken over de natuur. Met workshops van theologen en Mariken zelf.

Koos gaat in gesprek met Joyce Rondaij (docent PThU) en Mariken, die ook bioloog en tuinder is. In deze residency gaan ze op zoek naar nieuwe grondtaal. Theologen zijn veel bezig met leer en hoofd. Joyce hoopt ze bewust te maken van de grond, de bodem waar ons voedsel vandaan komt. Samen met Mariken hebben studenten en medewerkers tuinbonen gezaaid in de tuin van de PThU.

Mariken is op zoek naar nieuwe taal voor haar relatie met de tuin, en laat zich door theologen inspireren, met als eindresultaat een viering: ‘Liturgie van de Tuin’. “Als je verwondering voelt, ben je verbonden”, aldus Mariken.

https://www.pthu.nl/actueel/nieuws/2025/12/primeur-bij-de-pthu-een-artist-in-residence/

https://www.pthu.nl/over-pthu/organisatie/medewerkers/j.rondaij/

https://marikenheitman.nl/

Nieuwe grondtaal is een deelproject van Grond.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#87 - Gender en geloof. Met Heleen Zorgdrager en Charlotte Glasbergen-Molenaar

Fri, 27 Feb 2026 07:00:00 +0100

Volgens de cijfers in de emancipatiemonitor is Nederland één van de meest geëmancipeerde samenlevingen. Tegelijk zien we in Nederland onder GenZ een neiging naar meer conservatieve man-vrouw beelden en -verhoudingen, met een groeiende manosphere en de beweging van tradwives. Niet zelden wordt daarbij ook verwezen naar christendom en islam.

Wat is de invloed van de Bijbel op man/vrouw-beelden? En wat is de invloed van de culturele man/vrouw verhoudingen op interpretatie van de Bijbel? Koos spreekt er in deze aflevering over met Heleen Zorgdrager, emeritus hoogleraar Systematische Theologie en Genderstudies aan de Protestantse Theologische Universiteit; en met Charlotte Glasbergen-Molenaar, studente theologie en hoofd van het Theologisch team van ZijLacht, vrouwenplatform van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap.

Een levendig gesprek over geloof en identiteit, cultuur, eigenwaarde, rolpatronen en hoopvol kijken naar hoe God ook in die zoektocht van jongeren zijn werk doet.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#86 - Wat euthanasie met de dokter doet. Met Wieke Ligtenberg en Lydia van der Weij

Fri, 13 Feb 2026 07:00:00 +0100

We krijgen een inkijkje in de euthanasiepraktijk van de arts. Elk euthanasieverzoek doet een beroep op de dokter. Welke rol heeft hij/zij precies en wat speelt er allemaal mee?

Recent verscheen het boek ‘Euthanasie en de dokter’ met 54 ervaringsverhalen van artsen. Zowel huisartsen als specialisten, christenen als niet-christenen, artsen in opleiding als bijna-gepensioneerden vertellen eerlijk over hun ervaringen. Wieke Ligtenberg, onderzoeker bij de Lindeboomleerstoel naar regiovariatie in euthanasie in Nederland, coördineerde dit proces en vormde samen met Theo Boer en Stef Groenewoud de redactie. Lydia van der Weij is AIOS ouderengeneeskunde en een van de geïnterviewde artsen.

Koos gaat met hen in gesprek over het levenseinde, lijden, gewetensbezwaren en verantwoordelijkheid.

Links

Boek: Euthanasie en de dokter
Verhalenbundel over ervaringen rondom euthanasie | www.lindeboominstituut.nl
Luister ook #18 - Mijn verlangen, jouw verdriet. Wie mag er meepraten over euthanasie? Met Stef Groenewoud en Trijntje Scheeres-Feitsma. Een gesprek over ervaringen van naasten bij euthanasie, bij het eerder verschenen boek ‘Leven met euthanasie’.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#85 - Exclusief geloven, inclusief samenleven. Met Lody van de Kamp, Najib Tuzani en Bernhard Reitsma

Fri, 23 Jan 2026 07:00:00 +0100

In deze aflevering ontvangt Koos Tamminga drie gasten voor een interreligieuze ontmoeting: Rabbijn Lody van de Kamp, Islamitisch theoloog Najib Tuzani en christelijk theoloog Bernhard Reitsma. “We zijn alle drie arrogant - absoluut overtuigd van ons eigen gelijk. Maar we moeten wel samen uitvinden hoe we samen in de samenleving staan.”

Tussen de drie Abrahamitische religies verschillen de opvattingen over wie gered wordt (en hoe) en wat waarheid is. Die eigenheid schuurt soms. Christendom en Islam zijn daarbij (anders dan het Jodendom) ook nog eens gericht op zending – waarbij van de ander gevraagd wordt om opvattingen en levensstijl los te laten en nieuwe aan te nemen. Door de zendingsgeschiedenis heen ligt daarom het accent vaak op het exclusieve. Tegelijk moeten we het in de samenleving met elkaar zien te rooien en dat vraagt ook inclusiviteit. Is er een weg te vinden waarbij je in verbinding komt met de ander, zonder jezelf op te geven? En is er dan toch ook ruimte voor een missionaire component en een gesprek over wat wezenlijk is? Wat kunnen we ook juist samen betekenen voor de samenleving, ondanks onderlinge verschillen? “Het volhouden van de spanning is ook een weg vooruit.”

Een levendig gesprek over mens zijn, overtuigingen en bewogenheid, verantwoordelijkheid en verbinding.

Links

A clash of civilizations revisited. Kerk, theologie en ‘de’ islam. Inaugurele rede prof. B.J.G. Reitsma, bij zijn aanvaarding van de leerstoel Kerk en theologie met speciale aandacht voor de islam aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Exclusief Inclusief? Contouren van een theologie van inclusie. Afscheidsrede prof. Reitsma bij zijn afscheid van het lectoraat ‘Diversiteit en professionaliteit’ aan de Christelijke Hogeschool Ede.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#84 - Goed nieuws voor jongeren. Met Joyce Couprie en Martin Kamp

Fri, 09 Jan 2026 19:00:00 +0100

Veel jongeren zoeken naar wie ze zijn, waar ze bij horen en waar ze voor leven. In deze aflevering verkennen we met Joyce Couprie en Martin Kamp hoe we in onze omgang met jongeren kunnen laten zien wie God voor hen is en wil zijn.
Joyce Couprie is schoolpsycholoog en als coördinator en onderzoeker verbonden aan het Expertisecentrum Onderwijs en Identiteit van de Theologische Universiteit Utrecht. Martin Kamp is theoloog en jongerenwerker bij The Mall in Delft, een project van Youth for Christ. Beiden werden geïnterviewd in het boek: ‘Goed nieuws – hoe deel je het met jongeren?’ dat in december verschenen is in de TU Bezinningsreeks.

Goed nieuws – hoe deel je het met jongeren? In december verschenen in de TU Bezinningsreeks: Nieuwe TUU-uitgave: Goed nieuws voor jongeren - Theologische Universiteit Utrecht

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#83 - Gedeelde grond onder je voeten

Fri, 26 Dec 2025 08:00:00 +0100

Wat is een gemeenschap, en waarom is samenleven belangrijk? In deze aflevering verkennen we de kracht van (christelijke) gemeenschappen en wat zij ons leren over gerechtigheid en de grond onder onze voeten.

Koos gaat in gesprek met Jurjen (theoloog) en Theanne (tekstschrijver). Theanne schrijft vanuit haar betrokkenheid op de Martine Vonk Stichting over ecologie en gemeenschapsdenken, onder andere in het boekje Samen genieten van genoeg. In deze aflevering vertelt ze hoe gemeenschappen zoals de Hernhutters en Amish, ons kunnen inspireren tot leven met aandacht voor grenzen, genoeg en kwaliteit.
Jurjen verbindt deze ecologische en theologische inzichten met zijn eigen levensverhaal. Hij woonde in leefgemeenschappen in Amsterdam, was daar actief als missionair voorganger, en leeft nu in een heel andere context, met beide benen in de klei. Zijn ervaringen laten zien hoe de omgeving waarin je leeft invloed heeft op gemeenschapsleven en welke vragen en mogelijkheden dat oproept in het zoeken naar recht doen aan mens én aarde.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#82 - Het verlangen van december. Met Alain Verheij en Jan ter Maat

Fri, 12 Dec 2025 06:00:00 +0100

December: de maand van geven en ontvangen. Een maand vol rituelen. Sinterklaas en kerst worden vaak gezien als feestjes van gezelligheid, samenzijn, en geven; maar het zijn ook praktijken die veel koopzucht met zich meebrengen. Welke (seculiere) liturgie kenmerkt de decembermaand? Welke rol speelt consumeren daar in? En waar verlangen we eigenlijk ten diepste naar in deze decembermaand?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#81 - Kan God een wisselwoning zijn? Met Mirella Klomp en Cor Verkade

Fri, 28 Nov 2025 12:00:00 +0100

In deze aflevering kijkt Mirella Klomp terug op de ‘Grondreis’ die ze als Theoloog der Nederlanden ‘24-’25 maakte. In alle provincies ging ze op zoek naar de verhalen die opkomen uit de materiële werkelijkheid van een concreet stuk grond. Wat is de betekenis van die plek in alles wat er op en omheen gebeurt? Verbindt of scheidt de grond? In hoeverre kunnen we grond naar onze hand zetten en is dat dan eigenlijk goed?

Theologisch stelt het ook voor de vraag hoe het ervoor staat met onze verhouding tot het materiële. Laat God zich kennen en ontmoeten in modder en mijnstof? Of is God vooral een geestelijke realiteit, die misschien wel iets te zeggen heeft over onze materiële zaken, maar daar niet zozeer in is?

Gesprekspartner over die vragen is mr. Cor Verkade, vastgoedondernemer, directeur bij Van Dam, Van Dam & Verkade, en student theologie. Wat betekent het concreet de omgang met vastgoed wat je gelooft over God en goed, over schoonheid en sacramentaliteit? Kun je zeggen dat God ook de vorm aan kan nemen van een wisselwoning – of enkel dat Hij in een wisselwoning kan voorzien? Hoe wezenlijk is dat verschil? “Zegeningen zijn prachtig, maar het is toch een afgeleide.”

Mirella Klomp – impressie van de ‘Grondreis’ als Theoloog der Nederlanden
Oratie Stof tot nadenken. Geloof in de materiële werkelijkheid en de taak van de praktische theologie – prof. Klomp

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#80 - Belijden van Nicea tot nu. Met Wim Moehn en Marinus de Jong

Fri, 14 Nov 2025 12:00:00 +0100

Vandaag de dag wordt nog in veel kerken regelmatig de geloofsbelijdenis uitgesproken die 1700 jaar geleden tijdens het concilie van Nicea geformuleerd werd. Wat stond er in die tijd op het spel en hoe zie je dat terug in de accenten en formuleringen in deze geloofsbelijdenis? Was het een duidelijke stellingname tegen invloeden vanuit de Griekse mythologie, of klinken de mythen er juist in mee? Wat is door de tijd heen de plek en invloed van deze geloofsbelijdenis geweest in verschillende tradities? Hoe verschillen recentere belijdenissen van deze? Hebben de woorden van 1700 jaar geleden nog betekenis in en voor de context van vandaag, of vraagt die om nieuwe accenten en formuleringen?

Koos praat er in deze aflevering over door met prof. Wim Moehn, hoogleraar Geschiedenis van het gereformeerd protestantisme aan de Protestantse Theologische Universiteit, en dr. Marinus de Jong, Universitair Hoofddocent aan de Theologische Universiteit Utrecht en auteur van het boek Wij belijden. Belijdenissen van de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Beiden werkten ook mee aan het boek Nicea voor nu, dat tijdens de Nacht van de Theologie op 13 november gepresenteerd is.

KokBoekencentrum | Nicea voor nu

Tekst van de geloofsbelijdenis van Nicea: Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel - Wikipedia

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#79 - Welzijn en vorming, uitdagingen aan kerk en school. Met Ronelle Sonnenberg en Erik Renkema

Fri, 24 Oct 2025 12:00:00 +0200

Kinderen en jongeren van nu leven in een veeleisende tijd; prestatiedruk, een onzekere toekomst, digitale uitsluiting, psychische kwetsbaarheden… Veel komt ook samen in de steeds meer gehoorde term ‘zingevingscrisis’. Hoe kunnen kerken en scholen hun bronnen, tradities, taal en handelingsperspectieven inzetten om jonge mensen te helpen bij het ontvangen en geven van zin – ook in een tijd waarin vertrouwdheid met die bronnen en met Bijbelse taal niet meer vanzelfsprekend is en verbindingen tussen gezin, school en kerk zijn weggevallen?

Hoe kunnen kerk en onderwijs elkaar in dit opzicht aanvullen, waarin onderscheiden ze zich juist?

In deze aflevering spreekt Koos hierover met Ronelle Sonnenberg en Erik Renkema. Ronelle is universitair hoofddocent praktische theologie aan de PThU, ze heeft bijzondere aandacht voor youth ministry. Erik is adviseur identiteit bij Verus, vereniging voor katholiek en Christelijk onderwijs in Nederland. Een gesprek over identiteit en mensbeeld, goud en het goede, een nieuwe context voor oude woorden en vier V’s.

Eerdere afleveringen over duiding van de problematiek onder jongeren:

· #59 Mentale gezondheid en zingeving bij jongeren

· #70 God in Nederland

Eerdere afleveringen over vorming in onderwijs en kerk:

· #69 Leren leven met het kwaad

· #24 Leren geloven, kan dat?

Genoemd in de podcast:

Gert Biesta – De school als vrijplaats. Verus | De school als vrijplaats.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#78 - Is oorlog te rechtvaardigen? Met Pieter Vos en Edwin Groot Karsijn

Fri, 10 Oct 2025 12:00:00 +0200

“Wie vrede wil, moet zich voorbereiden op oorlog” is al een eeuwenoud gezegde. Maar is dat zo? Is vrede niet juist het uitsluiten van geweld? Welke posities en dilemma’s zijn er ten aanzien van oorlog en ten aanzien van de voorwaarden waaronder oorlog te rechtvaardigen is? Hoe werkt dat door in de morele vorming van militairen? Welke rol kunnen kerken spelen als die vraag naar de rechtvaardiging van oorlog op zo veel manieren concreet op ons afkomt?

Koos praat er over door met Edwin Groot Karsijn, krijgsmachtspredikant, en Pieter Vos, aan de PThU hoogleraar Ethiek en Geestelijke Verzorging bij de Krijgsmacht.

Een gesprek over verbondenheid en vreemdheid, geloof en politieke macht; en mensen helpen mens te zijn.

Links:

Protestantse Geestelijke Verzorging | Diensten Geestelijke Verzorging

Rechtvaardige oorlog en rechtvaardige vrede – lezing Pieter Vos

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#77 - Vrouwen in de politiek. Met Esther Kaper en Hillie van de Streek

Fri, 26 Sep 2025 07:00:00 +0200

"Niet aan de zijlijn blijven staan, maar zelf de handen uit de mouwen steken." Zo beschrijft Esther Kaper (ChristenUnie) haar motivatie om de politiek in te gaan. In deze aflevering van Heilige Grond spreekt ze met Hillie van de Streek (CDA) over wat het betekent om als vrouw actief te zijn in een vaak door mannen gedomineerde wereld. Hillie deelt inzichten uit haar onderzoek aan de TUU (proefschrift "Vrouw en moeder") en samen bespreken ze hoe theologische motieven en Bijbelinterpretaties nog steeds meespelen in de rol van vrouwen in de politiek.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#76 - Genezing na gebed. Met Ronald Westerbeek en Dick Kruijthoff

Fri, 12 Sep 2025 16:00:00 +0200

In deze aflevering verkennen we de aantrekkingskracht en de gevoeligheden rond gebedsgenezing. Wat maakt het zo krachtig én omstreden? We spreken met theoloog Ronald Westerbeek, schrijver van het boek ‘Proeven en watertanden’, en met huisarts Dick Kruijthoff, die promoveerde op het thema genezing na gebed nadat hij de wonderlijke genezing van één van zijn patiënten meemaakte. Vanuit de theologie en de geneeskunde zoeken we naar wat gebed om genezing vandaag betekent.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#75 - Film en theologie. Met Tabitha van Krimpen en Jort van Slooten

Fri, 04 Jul 2025 09:00:00 +0200

In deze aflevering gaat Koos Tamminga in gesprek met Tabitha van Krimpen en Jort van Slooten over film en theologie. En dat is, zo blijkt al snel, iets anders dan ‘christelijke films’. Sterker nog: “Als de boodschap belangrijker wordt dan de kunst, verliest het aan kracht.” Films zijn een spiegel van de tijd en de cultuur, waarin waarden en wereldbeelden tot uitdrukking komen, existentiële vragen gesteld worden. Leent dan in principe elke film zich voor theologische reflectie? Wat maakt dat je die verbinding wel of niet kunt maken? Draait bij film uiteindelijk juist niet heel veel ook om macht, beïnvloeding, consumentisme?

Een energiek gesprek over theologie en cultuur, gelaagdheid, beelden van God en het goede leven, een gevarieerd filmdieet en het belang van écht gaan zitten voor een film. En ondertussen komen er heel wat filmtitels voorbij, dus mgelijk zit er nog een goede tip tussen voor deze zomer!

Tabitha is theoloog en bedrijfskundige, ze is als promovenda verbonden aan de Vrije Universiteit en de PThU en één van de initiatiefnemers van de ‘Theologische Filmclub’. Jort is filmjournalist, o.a. bij het Nederlands Dagblad en voorzitter van Stichting Reflect Filmfestival.

· Word lid van de Theologische Filmclub - Theologische Universiteit Utrecht

· https://reflectfilmfestival.nl

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#74 - Alledaags pastoraat. Met Theo Pleizier en Inge de Rouwe

Fri, 20 Jun 2025 09:00:00 +0200

Welk beeld heb jij van pastoraat? Vaak is de eerste gedachte die aan de predikant of kerkelijk werker die langskomt als je het moeilijk hebt, of aan huisbezoek door een ouderling of bezoekvrijwilliger. Ook wordt het steeds meer ingevuld als ‘omzien naar elkaar’ in bijvoorbeeld een wijk of groep. Pastoraat is een belangrijke taak van de predikant en kerkelijk werker én een belangrijke functie van de gemeente. Maar hoe geef je die ‘aandacht voor de ziel’ vorm en tijd? Hoe kom je ook in het leven van alledag tot een diepere laag in het gesprek?

In deze aflevering verkent Koos Tamminga samen met zijn gasten Theo Pleizier en Inge de Rouwe verschillende rollen en invalshoeken in het pastoraat. Ze pleiten daarbij voor een vorm van pastoraat die zich niet beperkt tot zorg in tijden van crisis, maar aandacht heeft voor de vorming van het geestelijk leven van mensen.

Op basis van internationaal onderzoek waar Theo Pleizier aan meewerkte, is voor zulk ‘alledaags pastoraat’ de methode Geestelijke Vorming ontworpen. Inge de Rouwe was één van de predikanten die in het onderzoeksstadium de methode getest heeft. Samen reflecteren ze aan het eind van het gesprek op de mogelijkheden en beperkingen van de methode, waarbij een serie gesprekken gevoerd wordt aan de hand van door gesprekskaarten die gekozen worden door de ontvanger van de pastorale begeleiding.

Inge de Rouwe is predikant in Friesland en studeerde in 2017 af op een scriptie over onderling pastoraat. Theo Pleizier is universitair hoofddocent Praktische Theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Links:

Meer weten of de methode bestellen: Over de methode Geestelijke vorming - Kenniscentrum voor Theologie

Zie voor de cursus: Basiscursus Geestelijke vorming (nieuwe data worden gepland)

Of kom naar de workshop tijdens het Inspiratiefestival Terschelling 17-19 oktober: Over dit festival | Inspiratie Festival Terschelling

Het hele onderzoek lezen? Spiritual Formation in Local Faith Communities: A Whole-Person, Prompt-Card Approach - Protestant Theological University Research Portal

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#73 - Samen geloven met mensen met een verstandelijke beperking. Met André Mulder en Roelie Reiling

Fri, 06 Jun 2025 15:00:00 +0200

Mensen met een verstandelijke beperking ervaren vaak belemmeringen om mee te doen en erbij te horen – ook in de kerk. In deze aflevering verkent Koos Tamminga met zijn gasten André Mulder en Roelie Reiling waarom dat zo is, waarom het belangrijk is dat kerken daar actief mee aan de slag gaan en hoe ze dat zouden kunnen doen. Zij zien in kerken veel ongemak en weinig kennis en begrip van deze groep. En dat terwijl er juist ook veel kansen liggen in het samen geloven met mensen met een verstandelijke beperking. Omgaan met kwetsbaarheid vergt ook kwetsbaarheid en hier en daar wat ‘theologisch omdenken’. “Als ze er niet bijhoren, is de kerk beperkt.”

André Mulder is bijzonder hoogleraar Levenbeschouwing en geestelijke volksgezondheid bij de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) en Senior onderzoeker bij de Protestantse Theologische Universiteit op de onderzoeksplaats Sociale Inclusie en Levensbeschouwing van Mensen met een Verstandelijke Beperking.

Roelie Reiling, theoloog en kunstenaar, werkte als predikant-geestelijk verzorger bijna 20 jaar met mensen met een verstandelijke beperking en hun naasten (familie, zorgmedewerkers, vrijwilligers, mensen van geloofsgemeenschappen).

Links:

Meer achtergrond, tips en informatie over ELIM op de persoonlijke pagina van André Mulder: Prof. dr. A. Mulder - Algemeen - Protestantse Theologische Universiteit

Roelie Reiling deelt haar kennis, ervaring en tips op Onbeperktgeloven

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#72 - Kerkasiel in koninkrijksperspectief. Met Nelleke de Jong en Lex Boot

Fri, 23 May 2025 12:00:00 +0200

Sinds 21 november 2024 verleent de protestantse wijkgemeente Open Hof in Kampen kerkasiel aan de familie Babayants, een gezin afkomstig uit Oezbekistan dat 11 jaar geleden in Nederland asiel heeft aangevraagd en nu, na jaren procederen, met uitzetting wordt bedreigd. Concreet betekent dit dat het gezin sinds die dag in het kerkgebouw van de Open Hof woont. Door een doorgaande kerkdienst te houden, die door de overheid niet verstoord mag worden, biedt de kerk ruimte en tijd.

Hoe kun je het bieden van kerkasiel verstaan als een roeping van de kerk? Hoe vind je daarbij een balans tussen vurige activiteit en een stille en ontvangende houding? In deze aflevering spreekt Koos Tamminga hierover door met Nelleke de Jong en Lex Boot.

Nelleke is diaconaal consulent voor de Protestanste Diaconie in Gouda en in opleiding tot predikant aan de Protestantse Theologische Universiteit. Ze schreef een scriptie over het kerkasiel met als titel: Maak ons hart onrustig God: De betekenis van ‘profetisch diaconaat’ in de context van het kerkasiel in de Open Hof in Kampen. Lex Boot is predikant van de Open Hof en nauw betrokken bij het kerkasiel.

Links:
Kerkasiel Kampen - Kerkasiel Kampen
Aan tafel in het licht van het kruis - Protestantse Theologische Universiteit

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#71 - Wat is personalisme? Met Maurits Potappel en Ariën Voogt

Fri, 09 May 2025 12:00:00 +0200

Wat hebben de toeslagenaffaire, zelfscankassa’s en de veelheid aan protocollen in (bijvoorbeeld) de zorg met elkaar gemeen? Bij al deze thema’s komt de vraag terug wat het betekent een ‘persoon’ te zijn in plaats van een nummer, een consument, een radartje in een systeem. "Personalisme herinnert ons eraan dat we deel uitmaken van een gemeenschap van mensen, ieder met zijn eigen waarde. Een mens is meer dan zijn economische waarde," zei Pieter Omtzigt zei in de HJ Schoo lezing van 2024. Maar wat is personalisme precies? Welke filosofische en religieuze tradities liggen eraan ten grondslag? Wat kunnen we er vandaag de dag concreet mee – in de landelijke politiek maar ook bij de zelfscankassa? Koos Tamminga gaat erover in gesprek met Maurits Potappel (promovendus aan de TUU) en Ariën Voogt (promovendus aan de PThU), beide verbonden aan het Institute for Christian Personalism.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#70 - God in Nederland. Met Maroesjka Versantvoort en Hans Schaeffer

Fri, 25 Apr 2025 12:00:00 +0200

Vandaag staat de aflevering in het teken van de nieuwste editie van het rapport God in Nederland, dat al sinds 1966 het religieuze landschap van ons land in beeld brengt. Op 25 april 2025 zijn de nieuwste cijfers verschenen – tijd voor reflectie.

Presentator Koos Tamminga gaat in gesprek met Maroesjka Versantvoort en Hans Schaeffer over de grote vragen die dit onderzoek oproept:
Waar vind je God in Nederland? Zet de trend van afnemende religiositeit zich inderdaad voort, of lijkt het tij gekeerd? En wat voor kansen en uitdagingen biedt dit voor theologie, kerk en geloofspraktijk?

Samen duiken ze in de cijfers én de betekenis ervan. Want statistiek is één ding – maar wat zeggen deze data over hoe mensen vandaag de dag zoeken naar zin, verbinding en misschien wel naar God? Een aflevering vol reflectie op de stand van religie in Nederland en de toekomst van geloofsgemeenschappen.

Links:
Samenvatting onderzoek God in Nederland 2025

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#69 - Leren leven met het kwaad. Met Tirza van Laar en Erik Visscher

Fri, 11 Apr 2025 17:00:00 +0200

Zonde - we praten er liever niet meer over. Maar daarmee doen we geen recht aan de werkelijkheid. Bovendien levert het veel moois op wanneer we moreel kwaad wel aankaarten. In deze aflevering diepen Tirza van Laar en Erik Visscher dit thema uit in de context van het onderwijs en de vorming van jongeren.

Tirza van Laar is pedagoog en onderzoeker bij het Expertisecentrum Onderwijs & Identiteit aan de Theologische Universiteit Utrecht. Ze onderzoekt hoe docenten moreel kwaad ervaren, duiden en ermee omgaan. “Weinig thema’s zijn voor mij op het eerste oog zó naargeestig, maar blijken uiteindelijk zó verrassend en bevrijdend!” Erik Visscher is docent Godsdienst op het Greijdanuscollege in Hardenberg en werkte mee aan het onderzoek.

Links:

Expertisecentrum Onderwijs en Identiteit (TUU)

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#68 - Gasten in de kerk. Met René van Loon en Marinus de Jong

Fri, 21 Mar 2025 11:00:00 +0100

Hoe beleeft een gast een kerkdienst? We hebben er vaak ideeën bij, maar hoe ervaren ze het zelf? Theoloog René van Loon deed er onderzoek naar in protestantse, evangelische en rooms-katholieke kerken door heel Nederland. Hij geeft de kerken daarmee iets heel moois in handen. In deze aflevering bespreken we de opvallende resultaten, met René van Loon zelf en Marinus de Jong. Een gesprek dat je motiveert om zelf ook gasten uit te nodigen en te betrekken bij je kerk.

Links:

Te gast in de kerk. Zo beleven bezoekers van buiten de kerk een dienst (René van Loon)

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#67 - Racisme: een diepgeworteld probleem. Met Donate Philbert-Nieveld en Kirsten van den Ham

Fri, 07 Mar 2025 12:00:00 +0100

Racisme is een zonde tegen God en medemensen. Dat verklaarde de Wereldraad van Kerken al in 1975. Dat deze heldere woorden zestig jaar na dato nog steeds herhaald moeten worden, blijkt onder andere uit het schandaal rond de Toeslagenaffaire in Nederland. Ook binnen de kerkmuren is er nog werk aan de winkel, zo wordt duidelijk in het gesprek tussen promovenda's Donate Philbert-Nieveld en Kirsten van den Ham. Een podcastaflevering over de impact van woorden, de doorverwerking van het slavernijverleden in samenleving en kerken, ongemak en bewustzijn, en over gezamenlijkheid.

Links:
Onderzoeksproject Kerk en slavernij

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#66 - Wachten op God: de kerk in actie. Met Trinette Verhoeven en Hans Schaeffer

Fri, 21 Feb 2025 10:00:00 +0100

We zijn geneigd te reageren met oplossingen op de uitdagingen waar we voor staan als kerken, het liefst zo snel mogelijk. Maar dan missen we God, stelt Amerikaanse theoloog Andrew Root. We moeten wachten op Hem. Dat betekent niet “niks doen”, maar wat dan wel? In deze aflevering spreken we met Trinette Verhoeven en Hans Schaeffer over de waarde van Roots gedachtegoed voor onze Nederlandse kerken.

Trinette is classispredikant van de classis Utrecht van de Protestante Kerk in Nederland. Hans is hoogleraar praktische theologie aan de Theologische Universiteit Utrecht en betrokken bij kerkvernieuwingsbeweging Kerk2030.

Links:

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#65 - Het einde van de hel? Met Reinier Sonneveld

Fri, 07 Feb 2025 11:00:00 +0100

Een liefdevolle God die miljarden mensen tot in eeuwigheid kwelt? Dat kan theoloog en schrijver Reinier Sonneveld niet geloven. In deze podcastaflevering van Heilige Grond gaat het gesprek daarom over Reiniers nieuwste boek ‘Het einde van de hel, waarom niemand wordt afgeschreven’. Een gesprek over de vroege kerkvaders in het Nabije Oosten, vertaalfouten, donderpreken en liefdevolle Vaders dat nog lang zal nazingen.

Door omstandigheden mist deze aflevering een tweede gast. Hierdoor is het gesprek minder evenwichtig geworden dan je van Heilige Grond gewend bent. Dr. Jan Hoek schreef wel een reactie op het boek ‘Het einde van de hel, waarom niemand wordt afgeschreven’ van Reinier Sonneveld. Hier download je een pdf van deze reactie.

Links

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#64 - Psalmen: sleets of zinnenprikkelend? Met Henk Vogel en Kris Oelbrandt

Fri, 24 Jan 2025 10:00:00 +0100

Op 28 november 2024 verdedigde componist en programmamaker Henk Vogel zijn proefschrift ‘Sing After God a New Song’, waarin hij onderzoek deed naar de plek van psalmzingen in de postmoderne tijd. In deze podcast gaat hij het gesprek aan met Kris Oelbrandt, voormalig monnik en componist van ‘auditio divina’ ofwel stiltemuziek. Een reis van de bulderende mannenkoren van Genemuiden naar de stilte van de kloostergangen van Zundert. Een gesprek over muziek, God, seculariteit en hoe deze drie dingen kunnen samenkomen in psalmgezang. En over de 150 psalmen zelf; liederen van lijden en lof, van geloofszekerheid en twijfel, van blijdschap en verdriet; want niets menselijk is de psalmen vreemd.

Links

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#63 - Theologie, een wetenschap? Met Gijsbert van den Brink en Fred van Lieburg

Fri, 10 Jan 2025 12:00:00 +0100

Ooit gold theologie als de koningin van de wetenschappen. Intussen is het wel anders. Theologie kun je in Nederland op steeds minder plekken studeren. Is er toekomst voor de theologie? En hoe dan? Of is het eigenlijk een contradictio in terminis: theologie studeren, want is theologie eigenlijk helemaal geen wetenschap te noemen? In deze aflevering gaat Koos Tamminga hierover in gesprek met prof. dr. Gijsbert van den Brink en prof. dr. Fred van Lieburg. Een gesprek over de wetenschappelijke status van theologie op het scherpst van de snede. Toch hebben beide gasten uiteindelijk dezelfde theoloog voor ogen als iemand die theologie van haar beste kant heeft laten zien.

In de podcast werd aan de volgende boeken gerefereerd:

Gijsbert van den Brink: Een publieke zaak. Theologie tussen geloof en wetenschap (Boekencentrum, 2004).
Charles Taylor: Een seculiere tijd. Geloof en ongeloof in een wereld van nu (Lemniscaat, 2009).

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#62 - Klagen: een praktijk van hoop. Met Berdine van den Toren en Pieter Kleingeld

Fri, 27 Dec 2024 08:00:00 +0100

De moeders in Bethlehem huilden en klaagden en wilden niet worden getroost. Het is de rauwe werkelijkheid na kerst. In Nederland klagen we niet zo gemakkelijk, maar de Bijbel geeft er alle ruimte voor. Wat doe je eigenlijk als je klaagt? En wat doet het mét je?

In deze aflevering praten Berdine van den Toren-Lekkerkerker en Pieter Kleingeld erover door. Berdine, docent en onderzoeker Missiologie aan de TUU, vanuit haar ervaringen in Oost-Congo, Pieter Kleingeld als predikant in de NGK-kerk van Oegstgeest. Beiden zien ze klagen als een praktijk van hoop. In deze aflevering hoor je waarom.

Links:

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#61 - Geestelijke verzorging: donkere dieptes en glorende hoop. Met Erik Olsman en Marleen Blootens

Fri, 13 Dec 2024 11:00:00 +0100

Donkere dieptes, glorende hoop, en een schitterend feest. Zinnebeelden uit de op 21 november gehouden oratie van Erik Olsman, die sinds enkele maanden Hoogleraar geestelijke verzorging aan Protestants Theologische Universiteit is. Hij gaat het gesprek aan met Marleen Blootens, voormalig gemeente-predikant en sinds twee jaar werkzaam als geestelijk verzorger bij het Erasmus Medisch Centrum. Voor er door Erik en Marleen na de donkere dieptes wordt afgedaald, eerst een gesprek over de praktijk van alledag. Want wat is nu een predikant geestelijk verzorger? En welke rol nemen zij in binnen een klinische omgeving zoals een academisch ziekenhuis, waar de dokters ‘de hoogste kaste zijn’? Een aflevering over lijden en hoop, zien en gezien worden, zaken van het hart, pelgrimages naar het donkere woud en radicale inclusie. Met alvast 1 conclusie verklapt: ‘Wees maar gewoon je schitterende zelf’.

Links

Inaugurele rede Erik Olsman
Master Geestelijk Verzorger - Protestantse Theologische Universiteit
Schilderij gekruisigde Jezus - Isenheimaltaar

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#60 - De betekenis van het kruis. Met Stefan Paas en Arnold Huijgen

Fri, 22 Nov 2024 12:00:00 +0100

Wat betekent het kruis van Jezus? Gebeurde op Golgota iets dat we nodig hebben? En waarvoor en wanneer dan? Het klassieke protestantse antwoord op die vraag kun je samenvatten als verzoening door voldoening. Arnold Huijgen en Stefan Paas vernieuwen – of verbreden - in hun spreken over resp. de hel en het heil hun antwoord hierop.

In deze aflevering gaan de twee publieke theologen samen in gesprek: theologie op het scherpst van de snede. Arnold Huijgen is hoogleraar Dogmatiek aan de Protestantse Theologische Universiteit, Stefan Paas hoogleraar Missiologie aan de VU en de Theologische Universiteit Utrecht.

Luister ook:

> #35 - Hoe blijft de hel relevant? Met Arnold Huijgen en Guido Derksen

> #55 - Lijden omwille van Christus. Met Willem van der Deijl en Myriam Klinker-De Klerck

Juxta crucem by The Tudor Consort is licensed under a Attribution 3.0 International License.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#59 - Mentale gezondheid en zingeving bij jongeren. Met Maarten van Ooijen en Gerdien Bertram-Troost

Fri, 08 Nov 2024 14:00:00 +0100

Jonathan Haidt heeft het gesprek losgemaakt: de impact van social media op de mentale gezondheid van jongeren is enorm. Maar zijn de schermpjes daadwerkelijk de boosdoeners of is er een ander probleem? En belangrijker, wat kunnen we eraan doen?

We praten erover door met Maarten van Ooijen, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het kabinet-Rutte IV en Gerdien Bertram-Troost, hoogleraar Onderwijs in levensbeschouwelijk en pedagogisch perspectief aan de VU Amsterdam.

Een gesprek op het snijvlak van politiek, onderwijs en theologie, dat kerken uitnodigt met het goud dat ze in handen hebben naar voren te stappen.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#58 - Visie op fusie. Met Leon van den Broeke en Gerrit Leene

Mon, 28 Oct 2024 15:00:00 +0100

Fusie en samenwerking van kerkelijke gemeenten: een kans om de eenheid in Christus te laten zien of vooral een noodzakelijkheid vanwege krimp? In deze aflevering gaat Koos Tamminga in gesprek met Leon van den Broeke, hoogleraar Kerkrecht en veranderkundige; en oud-kerkenraadsvoorzitter Gerrit Leene.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#57 - Polarisatie: kunnen we ook optimistisch zijn? Met Daniël Muller en Merlijn Slothouber

Tue, 15 Oct 2024 11:00:00 +0200

Wat heeft je bardienst bij de sportvereniging te maken met “transcendentie van het Goede?” In dit gesprek gaan Daniël Muller en Merlijn Slothouber in op wegen om polarisatie tegen te gaan, of ten goede te keren. Kan dat, en wat vraagt dat dan?

Daniel is filosoof en projectmanager voor het Moral Compass Project bij de Protestantse Theologische Universiteit. Merlijn is sociaal regisseur bij Stichting Vreedzaam. Zowel in het Moral Compass Project als in democratisch burgerschapsprogramma De Vreedzame Wijk draait het om de vraag wat ons verbindt, en hoe om te gaan met verschillen en tegenstellingen. Polarisatie ervaren we vaak als bedreigend, maar kan het ook verrijkend zijn? Kun je juist daar waar het knettert ook op het spoor komen van gezamenlijke grond? Iets dat overstijgend is en daardoor zowel relativeert als activeert? Hoe werkt dat dan concreet uit in bijvoorbeeld opvoeding en onderwijs? Een gesprek over concrete goede dingen en het Goede dat daaraan overstijgend is, over opvoeden, ontzelven en onontkoombaarheid.

Links:

· Heilige Grond #38, over polarisatie

· Publieksconferentie: de polarisatie voorbij? (pthu.nl)

· Stichting Vreedzaam

· Moral Compass Project - Over het project (pthu.nl)

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#56 - Verlangen naar het Heilige. Met Rikko Voorberg en Jan Martijn Abrahamse

Fri, 27 Sep 2024 12:00:00 +0200

Is er nog iets heilig in onze tijd? Is dat belangrijk voor een maatschappij? Wat bedoelen we dan met het h/Heilige? Is het heilige een ordenende kracht, of is de ontmoeting met het/de Heilige eerder ontregelend? En hoe kun je mensen helpen op het spoor van het Heilige te komen? Koos Tamminga gaat erover in gesprek met Jan Martijn Abrahamse, lector Theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede, en Rikko Voorberg, ‘theoloog in het wild’ en Amsterdammer van het jaar 2023.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#55 - Lijden omwille van Christus. Met Willem van der Deijl en Myriam Klinker-De Klerck

Mon, 16 Sep 2024 12:00:00 +0200

Het geweld tegen christenen groeit explosief. Wereldwijd ervaart 1 op de 7 christenen op zijn minst een hoge mate van vervolging of discriminatie. Wat heeft dat gelovigen in Nederland, voor wie dat heel anders ligt, te zeggen? Kun je je uberhaupt voorstellen wat het is om te lijden vanwege je geloof? En hoe kan het dan dat christenen die in situaties van vervolging tot geloof komen soms zeggen dat geloven ‘het moeilijkste en het mooiste is’ wat ze ooit hebben gedaan?

In deze aflevering een gesprek met Willem van der Deijl (theoloog bij OpenDoors en auteur van het boek ‘Lijden met Christus) en Myriam Klinker- de Klerck (hoofddocent Nieuwe Testament aan de TUU en betrokken bij een onderzoek naar de betekenis van lijden bij Paulus.) over het lijden, lijden omwille van Christus en de uitdaging waar we als christenen in ‘het comfortabele?’ westen voor staan.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#54 - Theologie in het land. Met Kees van Ekris en Thelma Schoon

Fri, 21 Jun 2024 12:00:00 +0200

Zit Nederland te wachten op theologie? En hoe spreek je in onze maatschappij over God? In deze aflevering krijgen we een kijkje in de keuken van onze huidige Theologen des Vaderlands: Kees van Ekris en Thelma Schoon. Wat doen ze, wat brengen ze? En wat brengt de rol hen?

Een bemoedigend gesprek over publieke theologie dat uitnodigt om zelf in gesprek te gaan met een buurvrouw of collega en te delen van wat je zelf aan bronnen en geloof met je meedraagt.

Kees van Ekris is programmaleider bij IZB Areopagus en bekend van zijn podcasts. Thelma Schoon is in opleiding tot docent levensbeschouwing, diaken en jongerenpastor in de Oud-Katholieke Kerk. Beiden zijn in november 2023 verkozen tot Theoloog, resp. Jonge Theoloog des Vaderlands.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#53 - Christelijke politiek, bestaat dat? Met Ruard Ganzevoort en Roel Kuiper

Tue, 04 Jun 2024 11:00:00 +0200

Deze week gaat Europa naar de stembus en de formatie is nog volop aan de gang, politiek staat er veel op het spel. Volgens sommigen ook de toekomst van een christelijk Europa, en dus de oproep om ‘christelijk’ te stemmen. Maar wat is dat eigenlijk, en bestaat er eigenlijk wel iets als een ‘christelijke’ stem?

In deze aflevering praten we over wat christelijke politiek wel en niet is met Ruard Ganzevoort, voormalig Eerste Kamerlid namens GroenLinks en rector van het International Institute of Social Studies in Den Haag en hoogleraar op de leerstoel Geleefde Religie en Ontwikkeling, en Roel Kuiper, voormalig Eerste Kamerlid namens de ChristenUnie en hoogleraar Onderwijs en Identiteit aan de Theologische Universiteit Utrecht. We spreken over waarden, benaderingen en welke rol religie moet spelen in de politiek.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#52 - Afgunst en zelfliefde. Met Rob Compaijen en Wilco de Vries

Fri, 24 May 2024 17:00:00 +0200

Afgunst, geen emotie waarover je op een verjaardag makkelijk in gesprek gaat. Veel mensen zijn wel eens afgunstig, maar het is ook een emotie waar we ons voor schamen. Interessant om er eens van een afstandje naar te kijken. Wat is het eigenlijk voor emotie? Wat is het verschil tussen jaloezie en afgunst? Is afgunst altijd slecht of kan het ook motiveren om jezelf te ‘verbeteren’? En: hoe kom je er vanaf?

In deze aflevering een gesprek met filosoof Rob Compaijen en theoloog Wilco de Vries. Rob Compaijen is als universitair docent verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit en schreef het boek Afgunst: een filosofie van een pijnlijke emotie dat deze maand verschenen is. Wilco de Vries is universitair docent ethiek aan de Theologische Universiteit Utrecht, hij schreef onder andere over zelfliefde, geïnspireerd door Augustinus.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#51 - Liturgie en spiritualiteit. Met Klaas Touwen en Ineke Cornet

Fri, 10 May 2024 12:00:00 +0200

Wat is de spirituele kracht van liturgie? En waar is die te ontdekken? Enerzijds is er een trend te zien waarbij de traditionele vormen van de katholieke of anglicaanse liturgie sterkte aantrekkingskracht blijkt te hebben op protestanten, maar ook op mensen die niet meer gewend zijn om naar de kerk te gaan. Anderzijds is er ook de sterke neiging om te experimenteren met liturgie, daar nieuwe wegen in te zoeken en ruimte te zoeken voor 'spontaniteit'.

Liturgie staat centraal in het gesprek tussen Ineke Cornet, docent Spiritualiteit aan de PThU en Klaas Touwen, die als predikant in verschillende tradities werkt en heeft gewerkt. Een gesprek over spiritualiteit en lichamelijkheid, traditie en vernieuwing, geloof en gemeenschap, dat helpt om eens anders te kijken naar de gesprekken (of vaak: discussies) over liturgische keuzes in je gemeente.

Arjan Plaisier en Ineke Cornet. Dichter bij God. Aanwijzingen voor een rijkere liturgie. KokBoekencentrum, 2023. KokBoekencentrum | Dichter bij god

Gerda van de Haar en Klaas Touwen (redactie) Willem Barnard. In wind en vuur. Alle liederen. Skandalon, 2023 In wind en vuur. Alle liederen (3 dln) (skandalon.nl)

Als predikant of kerkmusicus verder aan de slag met dit onderwerp? Volg de cursus Veelkleurig zingen - Protestantse Theologische Universiteit (pthu.nl).

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#50 - Duurzaam denken en doen. Met Mirella Klomp en Lydia van Maurik

Fri, 26 Apr 2024 16:00:00 +0200

“Fascinerend dat mensen banger lijken te zijn voor de oplossing dan voor het probleem” zegt Lydia van Maurik, duurzaamheidsmedewerker bij de PKN in dit gesprek, dat zij en hoogleraar Praktische Theologie Mirella Klomp in deze aflevering voeren onder leiding van Koos Tamminga. Op tafel ligt het net verschenen rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau en de Protestantse Theologische Universiteit over duurzaam denken en doen. Mirella Klomp is één van de auteurs van het rapport en vertelt in dit gesprek over de werkwijze en de uitkomsten. Het rapport bevat de resultaten van een vragenlijstonderzoek naar opvattingen en gedrag ten aanzien van klimaatverandering. In hoeverre ervaren mensen nu meer urgentie dan voorheen? Zijn ze zich ook anders gaan gedragen? Wat maakt dat mensen al dan niet bereid zijn hun gedrag of leefstijl aan te passen ten behoeve van het klimaat? En wat is de betekenis van religie bij de afwegingen die mensen maken, bij hun drijfveren, hun sociale normen?

De resultaten roepen zowel herkenning op als verwondering. Wat maakt dat christenen zich nauwelijks lijken te onderscheiden als het gaat om denken en doen? Welke aanknopingspunten biedt de veranderbereidheid onder christenen, die dan wel weer relatief hoog is? Welke vragen en kansen liggen er voor de kerk als het gaat om taal, dialoog, leiderschap en pastoraat?

Rapport downloaden: Tussen duurzaam denken en duurzaam doen | Publicatie | Sociaal en Cultureel Planbureau (scp.nl)

Nieuwsbericht over het rapport: Bereidheid Nederlanders tot duurzaam gedrag vooral financieel gedreven | Nieuwsbericht | Sociaal en Cultureel Planbureau (scp.nl)

Protestantse Kerk en Duurzaamheid: Protestantse Kerk en duurzaamheid | Protestantse Kerk in Nederland

Nascholing voor predikanten en kerkelijk werkers: Van U is de aarde - inleiding - Protestantse Theologische Universiteit (pthu.nl)

Grond: Grond - Over het project (pthu.nl)

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#49 - Weg met de preek? Over jongeren in de kerk. Met Nelleke Plomp en Janine Petersen

Fri, 12 Apr 2024 12:00:00 +0200

Vaak zitten er maar weinig jongeren in de kerkbanken, het spreekt hen niet aan. Tegelijk verlangen ze wel naar preken en verhalen die raken aan hun leven en hoop geven.

Moet de preek in de prullenbak? Of is het een enorme kans om het evangelie met hen te delen? Hoe doe je dat dan op een manier die jongeren aanspreekt? Wat vraagt dat van een voorganger, van een jongere en van de hele kerkgemeenschap?

Een urgent thema waarover we in gesprek gaan met Nelleke Plomp en Janine Petersen. Nelleke werkt op het kenniscentrum van de PThU en deed onderzoek naar jongeren en de preek. Janine is kerkelijk werker jeugd in Amersfoort en gaat geregeld voor in kerkdiensten, waar ze spreekt voor oud én jong.

De TUU organiseerde op 12 april een inspiratiedag (S)preken voor jongeren, in samenwerking met BEAM.

BEAM, Geloofwaardig Spreken, het Nederlands Dagblad en de Theologische Universiteit Utrecht organiseren een 'preekwedstrijd'. Wie schrijft de beste preek voor jongeren? Klik hier voor meer informatie.

Lees hier de open brief die BEAM namens jongeren aan kerken stuurde.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#48 - De toekomst van het kerkgebouw. Met Elza Kuyk en Henk de Roest

Fri, 22 Mar 2024 16:00:00 +0100

Veel kerkgemeenschappen zijn of worden in deze tijd gedwongen om na te denken over het gebruik van hun kerkgebouw. Hoe onderhoud je met een krimpende gemeente een prachtig historisch gebouw? Wat moet er bij een fusie van gemeenten gebeuren met de gebouwen die ‘over’ zijn? Als je het gebouw gaat delen met andere gebruikers of huurders, wat kan er dan wel en wat (liever) niet?

Veelal gaat dat soort nadenken, gaan die gesprekken, gepaard met pijn. Want de opties zijn vaak: meervoudig gebruik, herbestemming of zelfs sloop. Wat doet het met een gemeenschap, als je de ruimte moet ‘delen’? Als je van eigenaar verandert in huurder en ‘gast in eigen huis’ wordt? Wat doet het met een gemeenschap als er afscheid moet worden genomen van een gebouw?

Koos spreekt erover met Henk de Roest en Elza Kuyk. Henk de Roest is hoogleraar praktische theologie aan de PThU. Hij spreekt en publiceert regelmatig over dit onderwerp, en schreef mee aan een handboek voor sluiting en herbestemming van kerkgebouwen. Elza Kuyk promoveerde in 2022 op een onderzoek naar multifunctioneel gebruik van vier monumentale stadskerken. Zij is universitair docent aan de VU en het Remonstrants Seminarium.

· Harry Bisseling, Henk de Roest en Peet Valstar (red). Meer dan hout en steen. Handboek voor sluiting en herbestemming van kerkgebouwen. 2011, Boekencentrum (alleen nog tweedehands verkrijgbaar).

· Elza Kuyk. Tussen erfgoed en eredienst. Meervoudig gebruik van vier monumentale stadskerken. 2023, AUP. Ook open access beschikbaar. https://www.aup.nl/nl/book/9789463726092/tussen-erfgoed-en-eredienst

· Dieper in dit onderwerp duiken? Zie ook de cursus Gebruik van het kerkgebouw: sacraliteit, multifunctionaliteit en gemeenschap. Cursus voor predikanten, kerkelijk werkers, pioniers, gemeente-adviseurs of iedereen die professioneel met deze vraagstukken bezig is. https://www.pthu.nl/onderwijs/nascholing/cursusaanbod/gebruik-historische-kergebouw/

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#47 - Hoe zijn geloof en grond verbonden? Met Mirella Klomp en David Onnekink

Fri, 08 Mar 2024 12:00:00 +0100

Hoe zijn we als mensen verbonden met de aarde waarop we leven? Vandaag de dag hebben we te maken met grote vraagstukken die direct raken aan of voortkomen uit onze omgang met grond. Bijvoorbeeld als het gaat om voedselproductie, vervoer, consumptie, klimaatverandering… Tussen het theologisch denken over zulke vraagstukken en de keuzes die christenen maken in de praktijk, wordt vaak een kloof zichtbaar. Gasten zijn in deze aflevering Mirella Klomp en David Onnekink, die er in hun onderzoeksprojecten naar streven om die verbinding tussen praktijken en geloof juist heel concreet te maken en te versterken. Wat vraagt dat van een aanpak? Welke taal en beelden spelen daarin een rol? Wat heeft theologie überhaupt nog toe te voegen aan de aandacht die er al is voor duurzame keuzes en de Sustainable Development Goals? Een gesprek over blubber, de plek van de mens, verantwoordelijkheid, wetenschap en de vraag naar de kipheid van de kip.

Over het onderzoeksproject Grond: Grond - Over het project (pthu.nl)

Ook betrokken zijn bij Grond? Grond - Steun het project Grond en doe mee! (pthu.nl)

Martine Vonk Leerstoel: Leerstoel – Martine Vonk Stichting

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#46 - De kinderdoop: leven vieren of zonde wassen? Met Jos Colijn en Paul Waterval

Fri, 23 Feb 2024 12:00:00 +0100

Dopen. Het wordt wereldwijd en al eeuwenlang in kerken gedaan. De handelingen en woorden die tijdens die doop worden gebruikt, zijn in die tijd weinig veranderd. Toch verschuift de betekenis die mensen er, op verschillende plekken en tijden aan geven wel. Daarover vertellen Jos Colijn en Paul Waterval in deze aflevering. We kijken naar de geschiedenis van de kinderdoop, de verschillende overtuigingen die er bestaan over de betekenis ervan, en hoe mensen de doop vandaag de dag ervaren.

Jos Colijn is docent aan de Theologische Universiteit Utrecht en promoveerde aan de Protestantse Theologische Universiteit op een studie naar de betekenis van de kinderdoop in Nederland, India en Malawi.

Paul Waterval is predikant van de Petrakerk in Harderwijk en mocht in zijn loopbaan al velen kinderen dopen.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#45 - Open en onbevangen in gesprek met moslims. Met Benno van den Toren en Cees Rentier

Fri, 09 Feb 2024 12:00:00 +0100

Hoe gaan overtuigd zijn en openheid samen in gesprek met mensen die anders of niet geloven? Zodra de waarheidsvraag op tafel komt, word je toch al snel gezien als fundamentalist (te overtuigd) of als relativist (te open). In dit gesprek over interreligieuze ontmoetingen zit Koos aan tafel met Benno van den Toren, hoogleraar interculturele theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit en Cees Rentier, predikant-directeur van Stichting Evangelie en Moslims. Een gesprek over waarheid en identiteit, ontvangen en geven, perspectiefwisseling lef, twijfel, en geloof dat tegen een stootje kan. Hoe ervaren zij wat er gebeurt als je met Moslims in gesprek gaat over geloof? Wat is daar voor nodig, Waar vind je de raakvlakken die een echt gesprek mogelijk maken? Waarom is dit nodig als kerk en wat doet het met jezelf? “We doen onszelf tekort als we dit gesprek niet aandurven".

Benno van den Toren schreef samen met Kang-San Tan het boek Humble confidence: A model for Interfaith Apologetics. Het boek ontving de Christianity Today Award of Merit en verscheen in 2023 in Nederlandse vertaling als Open en Onbevangen: Geloofsverantwoording in interreligieuze ontmoetingen. (KokBoekencentrum).

Stichting Evangelie en Moslims

Cees Rentier. Europa, het Mekka van de Islam? Een christelijk perspectief op het maatschappelijk samenleven met Moslims.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#44 - Verlangen naar rust. Met Bert de Leede en Joël van Aalderen

Fri, 26 Jan 2024 12:00:00 +0100

Meer dan ooit zijn we op zoek naar rust en stilte. Retraites, kloosterweekenden, meditatie, stiltetrainingen, mindfulness etc. zijn ongekend populair. Hoe is dat te duiden? Wat is er vanuit theologie over te zeggen? Hoe kun je vanuit de christelijke traditie zinnig met deze trend bezig zijn?

Veel in de christelijke benadering van stilte en rust lijkt ook gepsychologiseerd - het is 'heilzaam' in de zin van welzijn en (mentale) gezondheid of het gaat in allerlei retraites en stiltetrainingen over meer ‘verbinding met jezelf’. Hoe verhouden theologie en psychologie zich hier tot elkaar en hoe uit zich dat in praktijken?

Koos spreekt er in deze aflevering over met theoloog Bert de Leede en psycholoog Joël van Aalderen. Een mooi gesprek over gegeven tijd, bewustzijn, beheersing en overgave, begrenzing en verbinding, liturgie en geestelijke weerbaarheid.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#43 - Geloof in beweging, over de toekomst van de kerk. Met Johan ter Beek en Marijn Vlasblom

Fri, 12 Jan 2024 15:00:00 +0100

Wie om zich heen kijkt ziet dat alles in beweging is, van het klimaat tot de wereldpolitiek. 2024 lijkt een spannend jaar te worden vol met veranderingen en vraagtekens op de horizon. Hoe ziet de toekomst van de kerk er uit in deze tijd en wat zijn onze goede voornemens voor dit nieuwe kerkelijke jaar?

We gaan daarover, en meer, in gesprek met Johan ter Beek en Marijn Vlasblom. Johan is innovatieexpert bij de Protestantse Kerk in Nederland en Marijn denkt als voorganger en docent aan het Baptisten Seminarium na over veranderingen in de kerk. Een open en hoopvol gesprek over hoe de kerk altijd zal blijven bestaan en tegelijkertijd kan anticiperen op de toekomst! Van design-thinking tot herbronning, er komt van alles langs qua ideeën voor vernieuwing en goede voornemens voor de Kerk.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#42 - Hoe twee kerken elkaar verder brengen. Met Bettelies Westerbeek en Martine van Ommeren

Fri, 22 Dec 2023 12:00:00 +0100

Het is bijna kerst, we vieren dat God klein, kwetsbaar en arm werd. Hoe krijgt dat goede nieuws vorm in Geloven in Moerwijk, de armste wijk van Den Haag? En hoe in Kruispunt, een vinexwijkgemeente in Vathorst. Twee heel verschillende kerken, die toch werken vanuit een gezamenlijke missie. Wat brengen zij elkaar?

In deze aflevering gaat Koos in gesprek met Bettelies Westerbeek (buurtpastor bij huis-tuin-en-keuken-kerk Geloven in Moerwijk) en Martine van Ommeren (diaconaal bestuurslid bij Kruispunt in Vathorst) over hun bijzondere vriendschapsverband. Een gesprek dat je uitnodigt ook zelf een verbinding aan te gaan met een heel andere gemeente, om te delen en te ontvangen.

Wil je Geloven in Moerwijk financieel steunen?
Doneren kan via deze link: https://www.geloveninmoerwijk.nl/door-te-doneren/

www.kruispuntvathorst.nl
www.geloveninmoerwijk.nl

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#41 - Tekst achter de tekst: een gesprek over de Bijbel met Matthijs de Jong en Jan Krans-Plaisier

Fri, 08 Dec 2023 12:00:00 +0100

De Bijbel die bij veel mensen in de boekenkast staat, zo weten de meeste trouwe lezers wel, is een vertaling van oeroude Hebreeuwse en Griekse teksten. Dat is echter maar het begin, want zo vanzelfsprekend is die ‘grondtekst’ helemaal niet. We spreken over de fascinerende en verborgen wereld van manuscripten, tekstkritiek en vertaalproblemen met Matthijs de Jong, Hoofd vertaler en Bijbelwetenschap bij het NBG en bijzonder hoogleraar aan de VU, en Jan Krans-Plaisier, universitair docent Nieuwe Testament aan de PThU en expert op het gebied van tekstkritiek.

Een diepgaand gesprek over alles rondom de tekst in de Bijbel. Hoort het lange einde van Markus wel thuis in de Bijbel? Hoe betrouwbaar zijn de manuscripten? En wat maakt het eigenlijk uit voor de gewone lezer?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#40 - Jezus en de parabels. Met Eric Ottenheijm en Martijn Stoutjesdijk

Fri, 24 Nov 2023 12:00:00 +0100

Storytelling. Een kunstvorm die niet langer alleen omarmt wordt door kunstenaars en sprekers, maar ook in het bedrijfsleven zijn ingang gevonden heeft. Want met een verhaal bereik je zoveel meer dan met feiten en cijfers. Ook Jezus maakte veel gebruik van verhalen. En in het bijzonder van gelijkenissen, parabels. Kleine verhalen die een diepere betekenis over willen brengen. Jezus sloot hiermee aan bij een levendige (mondelinge) traditie in met name Galilea, waar in verhalen weer aansluiting werd gezocht bij de Oud Testamentische profeten.

In deze aflevering over parabels gaat Koos in gesprek met Eric Ottenheijm (Universiteit Utrecht) en Martijn Stoutjesdijk (PThU). Ze schreven een boek over parabels (Parabels, Het onderricht van Jezus en de rabbijnen, 2021) En binnenkort verschijnt een tweede deel met parabels; van Jezus en vele anderen. Wat zijn volgens hen de ingrediënten van een goed verhaal?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#39 - Kerk zonder dominee? Een gesprek over ambt met Henk van den Bosch en Robert Stigter

Fri, 10 Nov 2023 12:00:00 +0100

Een eerlijk gesprek tussen, jawel, drie dominees over de waarde van ambt. Wat maakt het nou zo bijzonder om predikant te zijn en hoe helpt het ambt daarbij? Draagt de predikant het ambt of wordt de predikant toch vooral door het ambt gedragen?

De krimpende en steeds maar weer vernieuwende kerk heeft met dit stoffige begrip 'ambt' goud in handen, tegelijkertijd moet het ook telkens weer geactualiseerd worden. Hoe gaat dat en hoe zit dat met het ambt van alle gelovigen? Daarover spreken we met Robert Stigter en Henk van den Bosch. Robert Stigter, predikant en synodelid van de PKN, is nauw betrokken als lid bij de werkgroep Ambtsvisie. En Henk van den Bosch is interim-predikant en docent aan de PThU, waar hij de vorming en nascholing van predikanten verzorgt.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#38 - Polarisatie: hoe overbruggen we de kloof? Met Pieter Vos en Tom de Haan

Fri, 27 Oct 2023 12:00:00 +0200

Stikstof, het klimaat, Israel, zomaar een aantal thema's die vandaag voor verhitte discussies zorgen waarin deelnemers elkaar niet meer bereiken maar zich steeds meer op hun eigen stelling terug trekken. Een wij-versus-zij een houding die niet helpt om verschillen tussen mensen te overbruggen en samen verder te komen.

Tom de Haan is stadspredikant in Haarlem. Hij ziet het als zijn taak om verschillende groepen met elkaar te laten praten en heeft daarom tijdens corona bijeenkomsten georganiseerd. Pieter Vos is hoogleraar Ethiek aan de PthU en redacteur van het onlangs verschenen boek The Calling of the Church in Times of Polarization | Brill. Samen verkennen ze in dit gesprek waarin polarisatie verschilt van een 'gewoon’ conflict? En waarom het zo moeilijk is met elkaar te blijven praten in een tijd waarin algoritmes bepalen wat je te zien krijgt op sociale media. Ook gaan ze in op de vraag wat de rol is van theologie en de kerk. Beiden pleiten ervoor om te kijken naar de oorzaken van polarisatie en dat is vaak wantrouwen en gebrek aan erkenning. Om met elkaar in gesprek te gaan is er allereerst herstel van vertrouwen nodig. De ander echt willen zien en ontmoeten. We moeten de kunst van het samen leven weer leren en daar kunnen christelijke deugden als vertrouwen, liefde en zachtmoedigheid ons bij helpen.

Disclaimer: deze aflevering is opgenomen voor de recente gebeurtenissen in het Midden-Oosten.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#37 - Gender, over diversiteit en identiteit. Met Micha Bos en Almatine Leene

Fri, 13 Oct 2023 12:00:00 +0200

Weinig debatten zijn zo gepolariseerd als het gesprek over gender. Grote woorden zijn snel gesproken, en angsten aangewakkerd. Maar waar hebben we het eigenlijk over als het over gender gaat? En hoe komt het dat juist dit onderwerp zulke verhitte discussies oplevert? Wie of wat bepaalt onze identiteit eigenlijk, gender of God? Een boeiend en eerlijk gesprek dat laat zien dat praten over gender begint met naar elkaar luisteren.

In deze podcast aflevering heeft Koos een gesprek met Micha Bos en Almatine Leene. Micha groeide op als meisje, maar na een lange en moeizame ontdekkingstocht schuift hij als man aan bij dit gesprek. Almatine Leene is predikant en theoloog en ze schreef samen met Rene Erwich het boek Vuur dat nooit dooft over gender en seksualiteit, dat vorig jaar uitkwam.

Micha is ook betrokken bij Wijdekerk

KokBoekencentrum | Vuur dat nooit dooft

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#36 - Franciscus, paus en heilige. Met Willem Marie Speelman en Corinne Groenendijk

Fri, 29 Sep 2023 17:00:00 +0200

Op 4 oktober is het dierendag, de naamdag van Franciscus van Assisi (1181 - 1226). Als Italiaanse, rijke jongeman koos hij ervoor om afstand van al zijn bezit te doen. Hij ontdekte: er is een goede manier van arm zijn. Als je geen bezit hebt, krijg je daar echte verbinding met de ander, met God, met de natuur en dus ook de dieren voor terug.

Toen Jorge Mario Bergoglio in 2013 aantrad als paus, koos hij als eerste bisschop van Rome ook voor de naam Franciscus. In de afgelopen tien jaar heeft hij, als Jezuit, veel franciscaanse waarden het Vaticaan en de kerk binnengebracht. In tijden van economische en ecologische crises is de boodschap van Franciscus van Assisi immers onverminderd relevant. Tegelijkertijd schuurt de radicaliteit van zijn levensvorm. Afstand doen van al je bezit is een mooie denkoefening, maar we hoeven het niet in de praktijk te brengen. Toch?

In deze aflevering een gesprek met twee Franciscuskenners: katholiek Willem Marie Speelman en protestant Corinne Groenendijk. Zij vertellen over de invloed van beide Franciscussen en leggen uit hoe je op een geïnspireerde manier duurzaam kan leven.

Willem Marie Speelman is hoogleraar Franciscaanse Spiritualiteit, Theologie en Geschiedenis aan de Tilburg School of Theology en directeur van het Franciscaans Studiecentrum.

Corinne Groenendijk is predikant, geestelijk begeleider en trainer in geïnspireerd verduurzamen. Ze schreef het boek ‘Verduurzamen met Franciscus’ en leidt inspiratiereizen naar Assisi.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#35 - Hoe blijft de hel relevant? Met Arnold Huijgen en Guido Derksen

Fri, 15 Sep 2023 16:00:00 +0200

Al eeuwenlang spreken hel en hiernamaals tot de verbeelding. Theoloog Arnold Huijgen zette met zijn oratie het onderwerp weer op de kaart en geograaf en schrijver Guido Derksen bracht de hel in kaart. Het boek Hemel en hel in kaart dat hij samen met Martin Mousch maakte brengt 5000 jaar verbeelding van de hel bij elkaar. Als Huijgen en Derksen in deze aflevering met elkaar in gesprek gaan onder leiding van Koos Tamminga, komen verschillende beelden van de hel langs, waarbij duidelijk wordt hoe die (denk)beelden samenhangen met sociale en culturele ontwikkelingen en theologische en filosofische inzichten. We zien de doorwerking van macht en disciplinering, maar ook van weerstand en aanpassing door de confrontatie met andere contexten. Leidt het geloof dat de hel heeft afgedaan niet in feite tot nieuwe gedaanten van de hel? Kunnen we wel zonder hel of blijven we als mensen de relevantie van de hel in stand houden omdat we niet ontkomen aan de confrontatie met schuld en onrecht?
Welke plek kan theologisch spreken over de hel in onze huidige cultuur dan hebben?

Verwijzingen
Guido Derksen en Martin van Mousch (2022) - Hemel en hel in kaart. Een cultuurhistorische verkenning.

Arnold Huijgen (2023) - Uitgeblust of opgestookt. De herontdekking van de hel.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#34 - Waarom zou je dankbaar zijn? Met Ciska Stark en Marije Vermaas

Fri, 01 Sep 2023 12:00:00 +0200

We leven in een tijd waarin dankbaarheidsdagboeken als warme broodjes over de toonbank vliegen. Duizenden lessen en tips worden gedeeld over hoe je een dankbaar mens kunt zijn. Want een dankbaarder mens is ontspannener, gelukkiger, liefdevoller....

In deze podcastaflevering spreekt Koos met Ciska Stark (docent homiletiek en liturgiek, PThU) en Marije Vermaas (geestelijk verzorger) over dankbaarheid. Waarom denken zij dat zoveel mensen vandaag de dag naar manieren zoeken om dankbaarder in het leven te staan? Wat moet je met een begrip met zulke oude, christelijke, papieren? En hoe kun je ervoor zorgen dat dankbaarheid geen kunstje maar een karaktereigenschap wordt?
Luister naar dit bemoedigende gesprek over hoogte- en dieptepunten in het leven. Over klagen, bidden en dankbaar zijn. Over ellende, verlossing en …

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#33 - AI: Kunnen we alles maken? Met Ad de Bruijne en Ariën Voogt

Fri, 09 Jun 2023 12:00:00 +0200

Deepfake, ChatGPT en zelfrijdende auto’s; het zijn fenomenen die dankzij artificial intelligence bestaan. De ontwikkelingen op dit gebied gaan ontzettend snel. Zullen op termijn verlamden dankzij AI weer kunnen lopen? En blinden weer kunnen zien?

In deze aflevering van Heilige Grond praten we met theoloog Ad de Bruijne en filosoof Ariën Voogt. Zien zij ethische grenzen aan het gebruik van AI? Hoe gaan we om met macht en onmacht in het gebruik van AI? En wat zegt het toenemende gebruik van AI over ons mens- en godsbeeld?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#32 - Samen één kerk? Over migrantenkerken met Hedwig Komproe en Klaas Bom

Fri, 26 May 2023 12:00:00 +0200

Nederland kent ruim een miljoen christenen met een migratieachtergrond en toch zie je daar weinig van in de gemiddelde witte kerk. Hoe komt dat en is het erg om in de kerk je eigen cultuur op te zoeken? We praten erover met Klaas Bom, docent dogmatiek en interculturele theologie aan de PThU en Hedwig Komproe, predikant en bestuurslid van SKIN.

In aanloop naar Pinksteren staan we stil bij de uitstorting van de Heilige Geest, die alle culturen en muren doorbreekt en de kerk maakt tot één lichaam met vele ledenmaten. De interculturele theologie, en pneumatologie, zijn echter niet de enige aspecten in dit gesprek. De praktijk van de migrantenkerken blijft weerbarstig, soms gaat kerk-zijn ook gewoon over een dak boven je hoofd hebben. Culturele verschillen, vooroordelen, macht en helaas ook racisme spelen ook in deze discussie een grote rol. Een scherp gesprek over migrantenkerken waarin deze spanning goed zichtbaar wordt!

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#31 - Nood leert helpen. Met Martha Zonneveld en Marieke Meiring

Fri, 12 May 2023 12:00:00 +0200

Hoe kun je er zijn voor mensen die geconfronteerd worden met een plotseling verlies of acute nood? Wat is helpend, hoe ga je om met de vragen die het oproept? Koos Tamminga spreekt in deze aflevering met Martha Zonneveld, projectleider noodhulp bij Tearfund en Marieke Meiring, luchthavenpastor op Schiphol. Hoe kun je er als pastor zijn voor iemand die net iets heeft meegemaakt dat enorme impact heeft – terwijl ze op doorreis zijn en er dus geen pastorale relatie is of mogelijkheid voor follow-up? Wat kunnen kerken betekenen in gebieden waar een ramp is gebeurd? Is christelijke noodhulp onderscheidend? Wat doet het met je eigen Godsbeeld en mensbeeld als je zo veel met nood te maken hebt? “Juist als er lijden is zie je Gods karaktereigenschappen naar boven komen.’’

https://www.tearfund.nl

https://airportchaplaincy.nl

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#30 - Waar was God in Auschwitz? Met Joyce Rondaij

Fri, 28 Apr 2023 12:00:00 +0200

Waar was God in Auschwitz? is één van de bekendste en indringendste vragen die het geloof in een goede en almachtige God uitdagen. Een vraag die ook in het licht van hedendaagse verschrikkingen op ons af kan komen. Houden onze theologische begrippen, onze Godsbeelden, onze mensbeelden, stand in het licht van het ergste lijden? In deze aflevering spreekt Koos Tamminga met Joyce Rondaij, expert op het gebied van literatuur en theologie. Zij is gepromoveerd op een theologische lezing van het werk van Primo Levi. Levi, een Italiaanse scheikundige die Auschwitz overleefde en daarover schreef, was zijn leven lang overtuigd atheïst. Toch is zijn werk heel relevant voor de theologie. Aan de hand van fragmenten uit zijn werk wordt dat in deze aflevering op een indringende manier duidelijk en worden ook onze mens- en Godsbeelden uitgedaagd.

Joyce Rondaij. Primo Levi na God. Verhalen van een nieuwe bijbel. Verbum 2021

Boekpresentatie Primo Levi na God: https://www.youtube.com/watch?v=AE-GFy3eCY0

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#29 - Klimaatverandering en theologie. Wie redt de aarde? Met Jan van der Stoep en Rozemarijn van 't Einde

Fri, 14 Apr 2023 12:00:00 +0200

Het ene na het andere klimaatrapport laat zien dat de klimaatcrisis niet te ontkennen is en ook dat menselijk handelen daar alles mee te maken heeft. Eind maart 2023 nog, schreef het IPCC – het klimaatpanel van de Verenigde Naties – dat de mogelijkheden om de opwarming van de aarde tot 1,5 graad te beperken gauw buiten zicht raken.

Wat doet dat met je? Blokkeert het je? Zet het je juist aan tot actie? Tot protest misschien? En: wat heeft theologie in dit debat in te brengen? Waartoe roept geloof je op? Wat staat je te doen, als individu, als gelovige, als burger van deze samenleving?

Te gast in deze aflevering zijn Rozemarijn van 't Einde en Jan van der Stoep. Rozemarijn is theoloog en klimaatactivist. Jan is hoogleraar christelijke filosofie aan de TU Kampen | Utrecht en de Wageningen Universiteit. Presentator Koos Tamminga gaat met hen in gesprek over verwondering, naastenliefde en bekering.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#28 - Slavernij, verleden of heden? Met Martijn Stoutjesdijk en Ruben Vlot

Fri, 24 Mar 2023 12:00:00 +0100

Dit jaar herdenken we de afschaffing van de slavernij. Belangrijk én dubbel, want is slavernij wel echt afgeschaft? Wereldwijd zitten nog miljoenen mensen vast in systemen die hen tot ‘moderne slaven’ maken. We praten erover met Martijn Stoutjesdijk, post-doc onderzoeker aan de PThU met betrekking tot bijbelgebruik in het slavernijverleden van de kerk, en Ruben Vlot, Director of Mobilisation van International Justice Mission.

Is er een vergelijking te maken tussen slavernij vroeger en nu, en de rol die de kerk daarin speelt? En kunnen we iets leren van het verleden, van het goede en slechte? Wat staat ons nu te doen, als individu, kerk en samenleving? Een uitdagend gesprek over ‘social justice’ en het evangelie.

Onderzoeksproject Slavernijverleden

Boek: de geschiedenis van slavernij

Boek: de negerhut van oom Tom

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#27 - Trauma en theologie. Met Marie Hansen en Hanneke Schaap-Jonker

Fri, 10 Mar 2023 12:00:00 +0100

We leven in de veertigdagentijd, een tijd waarin christenen traditioneel hun aandacht richten op het lijden in de wereld en in hun eigen leven. In deze aflevering staan we stil bij trauma en theologie.

We komen steeds meer te weten over de impact van trauma’s op wie we zijn als mensen. Wat gebeurt er in een mens wanneer deze overweldigd wordt door pijn, moeite en verdriet? Hoe geven mensen woorden aan de gevolgen van diep ingrijpende gebeurtenissen in mensenlevens? En wat gebeurt er in de relatie tussen God en mens? Is het eigenlijk wel een goed idee om God erbij te halen als mensen over trauma spreken? Wordt God niet snel als een goedkope oplossing aangeboden voor het omgaan met trauma? Tenslotte praten we over misschien wel de grootste uitdaging in het omgaan met naasten met een trauma: het samen uithouden bij het lijden zonder iets te willen fixen.

Gasten in deze aflevering zijn Marie Hansen en Hanneke Schaap-Jonker. Marie Hansen is theoloog en werkzaam als onderzoeker aan de Protestantse Theologische Universiteit (PThU). Zij onderzoekt de rol van het lijf in een trauma-sensitieve theologie na seksueel misbruik. Hanneke Schaap-Jonker is psycholoog en theoloog. Ze werkt als rector van het Kennisinstuut christelijke ggz (Eleos/ De Hoop ggz) en is bijzonder hoogleraar klinische godsdienstpsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Heb je zelf te maken met trauma? Neem dat serieus en blijf er niet mee rondlopen, maar zoek professionele hulp. Bijvoorbeeld via je huisarts.

Stichting VPSG biedt advies en ondersteuning bij vragen rond seksueel geweld, godsdienst en zingeving. Stichting VPSG biedt een luisterend oor zodat getroffenen (en mensen in hun omgeving) niet langer alleen staan.
SMPR (Meldpunt voor Seksueel Misbruik in de Kerk) is er voor mensen die seksueel misbruik in een pastorale relatie hebben ervaren en voor de mensen om hen heen.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#26 - Bidden, spreken met God? Met Jos Douma en Agnes Huizenga

Fri, 24 Feb 2023 12:00:00 +0100

Een schietgebedje bij het inruimen van de vaatwasser, of een tijd verblijven in de stilte. Het kan allebei gebed zijn, volgens Agnes Huizenga (teamleider gebedspastoraat New Wine) en Jos Douma (predikant en oprichter van de online School voor Spiritualiteit). Maar of bidden ook echt spreken met God is? Daarover valt volgens hen nog veel meer te zeggen: Bidden is vooral bewustzijn van Gods aanwezigheid.

Maar, hoe doe je dat dan, ‘bewustzijn van Gods aanwezigheid’? Is dat aan te leren en zijn er hulpmiddelen die je kunt gebruiken bij het bidden? Of kan het zijn dat je gewoon niet zo’n goede bidder bent? En, is het echt zo dat extraverte mensen eerder worden aangesproken door het charismatische gebed, terwijl introverte mensen zoeken naar verstilling, in bijvoorbeeld contemplatieve spiritualiteit?

Laat je verrassen door dit gesprek over verstilling, zoeken, geestdrift en verlangen.

Leestips die in deze aflevering langskomen:
- Vol van de Geest | Peter Halldorf
- De kracht van de contemplatie | Karin Seethaler
- Naakte spiritualiteit | Brian McLaren,

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#25 - De Bijbel in dialoog met geloof, cultuur en wetenschap, met Mechteld Jansen en Koert van Bekkum

Fri, 10 Feb 2023 12:00:00 +0100

Koert van Bekkum, hoogleraar Oude Testament en Mechteld Jansen, emeritus-hoogleraar Interculturele Theologie en Missiologie bespreken in deze podcastaflevering de recent uitgekomen “Bijbel met bijdragen over geloof, cultuur en wetenschap” waaraan zij beiden een bijdrage hebben geleverd. Zij bespreken deze uitgave en gaan in op de Bijbel als “wereldbibliotheek”, hoe lees je de Bijbel en hoe overbrug je de kloof van de tijd van de Bijbel naar vandaag de dag.

Ze kijken terug op hoe de Bijbel door de tijd heen gelezen is en hoe er telkens getuigd is van deze Bijbel. Ze wijzen op de waarde van extra informatie bij de uitleg van de Bijbel, maar ook op hoe de Bijbel telkens opnieuw inspireert, uitdaagt en je bevraagt. Het lezen van de Bijbel gaat dan ‘heen en weer’, je stelt vragen aan de Bijbel, maar de Bijbel stelt net zo goed vragen aan jou.

Deze aflevering zet je stil bij het unieke van de Bijbel en hoe deze collectie boeken, vanuit verschillende tijden, culturen en genres de lezer uitdaagt en uitnodigt om het gesprek aan te gaan. Daarbij wordt niet voorbijgegaan aan de hete hangijzers en lastige passages die in de Bijbel staan, deze aflevering roept juist een nieuwe waardering op voor zulke teksten.

Meer over de Wetenschapsbijbel

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#24 - Leren geloven, kan dat? Met Corina Nagel en Anko Oussoren

Fri, 27 Jan 2023 12:00:00 +0100

Kun je geloven leren, of moet het je gegeven worden? De geestelijke vorming van jonge generaties krijgt binnen de kerk veel aandacht, maar staat tegelijk onder druk – bijvoorbeeld door ontkerkelijking, handelingsverlegenheid bij opvoeders, individualisering en het ontbreken of afbrokkelen van een lerende cultuur. Hoe leer je, te midden van alle veranderingen in en om de kerk, jonge generaties geloven? Koos Tamminga gaat hierover in gesprek met Corina Nagel, specialist op het snijvlak van onderwijskunde en theologie bij de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk en promovendus bij de Protestantse Theologische Universiteit en Anko Oussoren, jongerenwerker in een kerk, en jeugdwerkadviseur bij Kerkpunt. Corina onderzocht manieren waarop kerkelijke jongeren zich geloof eigen maken en ontdekte daarbij vijf ‘groeibevorderende factoren’. Hoe kun je die ook in jouw gemeente herkennen en ontwikkelen?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#23 - Mogen ouderen nog meedoen? Met Frits de Lange en Klaas Spronk

Fri, 13 Jan 2023 12:00:00 +0100

Hoe gaat een samenleving om met haar ouderen? Mag je nog gewoon oud worden? In deze podcastaflevering gaan Frits de Lange (emeritus hoogleraar Ethiek) en Klaas Spronk (hoogleraar Oude Testament), beiden verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit, met elkaar in gesprek over deze vragen en de rol van ouderen in onze samenleving. Ze bespreken de verwachtingen die de maatschappij uitoefent, christelijke waarden en maken daarbij gebruik van verschillende culturen. ‘Wijsheid’ en ‘zelfbeeld’ zijn hierbij kernbegrippen die hen helpen bij het verstaan van de kunst van het ouder worden.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#22 - Ziel en zakelijkheid, over ondernemerschap en vermogen. Met Leon van den Broeke, Pim Boven en Giel Stomphorst.

Tue, 20 Dec 2022 16:00:00 +0100

In de vorige aflevering van Heilige Grond ging het over armoede. Wat betekent het als er niet genoeg is? Hoe reageer je daar als christen op?

Misschien wel juist door te leren zien dat er wel genoeg is. En is een podcast over rijkdom meer op zijn plaats dan een podcast over armoede. Want, hoe gaan we om met rijkdom? Stinkt geld? Of onderschatten we talenten als het gaat over geld, ondernemen. En als je het hebt over ondernemen. Wat is dan goed ondernemen?

In deze aflevering kijken we hoe de werelden van God, geld en geloofsgemeenschappen zich tot elkaar verhouden. Koos spreekt met drie gasten met verstand van geld én theologie. Pim Boven is voorzitter van het College van Bestuur van de Theologische Universiteit Kampen | Utrecht, en was voorheen actief in het bankwezen. Leon van den Broeke is hoogleraar kerkrecht, maar ook consultant bij een bedrijf dat zich bezighoudt met fiscaal advies. Giel Stomphorst is de eigenaar van dat bedrijf en houdt zich bezig met fiscaal recht en familievermogen. Wat hebben ziel en zakelijkheid volgens hen met elkaar te maken?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#21 - Helpen of helen? Over omgaan met armoede. Met Dorina Nauta en Thijs Tromp

Fri, 09 Dec 2022 12:00:00 +0100

Steeds meer mensen krijgen tegenwoordig te maken met kosten en rekeningen die ze nauwelijks meer op kunnen brengen. Tegelijk wordt er ook nog steeds een taboe ervaren op armoede. Bewust of onbewust hebben we veel waardeoordelen over armoede – en die hebben invloed op de manier waarop we ons voor armen inzetten, of naast armen kunnen staan. En op de mate waarin we daartoe bereid zijn.

Wat is jouw visie op armoede? En wat betekent dat voor hoe je op armoede reageert – als individu en als kerk/diaconie? Kunnen we loskomen van afhankelijkheidssyndromen en Messiascomplexen? In deze aflevering spreekt Koos daarover met theoloog Dorina Nauta die zich sterk maakt voor integral mission, en Thijs Tromp, bijzonder hoogleraar diaconaat. Een gesprek over stress en stigmatisering én over de wetten van het Koninkrijk en het belang van het delen van verhalen over delen.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#20 - Wat profeten vandaag zeggen, met Jaap Dekker en Robin ten Hoopen

Fri, 25 Nov 2022 12:00:00 +0100

In tijden van crisis krijgen de Bijbelse profeten nieuwe zeggingskracht, ze bieden hoop. Maar die hoop is iets anders dan zoete geruststelling of optimisme. We worden gedwongen de confrontatie met onszelf aan te gaan.

In deze aflevering leiden oudtestamentici Jaap Dekker en Robin ten Hoopen ons door de boeken van de profeten en zoeken ze naar de relevantie voor vandaag. Een indrukwekkende aflevering die ons bevraagt op onze moed. Durven we in de spiegel te kijken? En durven we zelf profeet te zijn?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#19 - Homoseksualiteit, identiteit en navolging. Met Ad de Bruijne en Alexander Noordijk

Fri, 11 Nov 2022 10:00:00 +0100

“Het grootste en eerste gebod is de liefde.” Maar de liefde tussen twee mensen van hetzelfde geslacht verdeelt christenen en kerken. De meningsvorming rond homoseksualiteit heeft het risico homo’s en lesbiennes te reduceren tot standpunten, in plaats van aandacht te geven aan de persoonlijke worsteling. De kijk op homoseksualiteit lijkt daarbij te zijn verheven tot de lakmoesproef voor Bijbelgetrouwe christenen. Theoloog en ethicus Ad de Bruijne en Alexander Noordijk, dominee te Monnickendam en zelf homoseksueel, gaan met elkaar in gesprek naar aanleiding van het onlangs verschenen boek van Ad de Bruijne Verbonden voor het leven.

Studiedag: https://www.weetwatjegelooft.nl/seminars/verbonden-voor-het-leven/

Boek: https://www.weetwatjegelooft.nl/product/boek-2/

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#18 - Mijn verlangen, jouw verdriet. Wie mag er meepraten over euthanasie? Met Stef Groenewoud en Trijntje Scheeres-Feitsma

Fri, 28 Oct 2022 12:00:00 +0200

Als een geliefde euthanasie wil, klinkt vaak de roep om iemands autonomie te respecteren. Het getuigt van liefde om iemand zelf te laten beslissen over diens levenseinde. Maar hoe individueel is zo’n beslissing? Is het ware liefde om iemand vrij te laten in zijn keuze? Of betekent liefde juist dat je iemand bij je wilt hebben? Wat is de rol van naasten bij euthanasie? Welke plek is er voor hun waarden, wensen, gevoelens en overtuigingen? Welke morele verantwoordelijkheid dragen zij, bijvoorbeeld wanneer iemand euthanasie wenst bij dementie? We praten over de rol van naasten bij euthanasie met Stef Groenewoud, bijzonder hoogleraar Ethiek van de gezondheidszorg, en Trijntje Scheeres-Feitsma, interim-directeur bij Reliëf en promotieonderzoeker naar de rol van naasten bij euthanasie bij dementie.

www.pthu.nl/langzalhijleven

https://www.pthu.nl/euthanasie/

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#17 - Arts of patiënt, wie beslist? Met Henk Jochemsen en Marieke den Besten

Fri, 14 Oct 2022 11:00:00 +0200

“Mijn leven is mijn project”, zo denken we vandaag de dag. In dat kader is de medische zorg meer en meer een instrument. Hoe merk je dat op een ziekenhuisafdeling? Is de klant koning? Tegen welke ethische dilemma’s loopt een arts dan aan?

In deze aflevering krijgen we een kijkje in de keuken van verloskundearts Marieke den Besten-Niemeijer. Henk Jochemsen, emeritus hoogleraar ethiek in de zorg, laat zien hoe het ziekenhuis een afspiegeling is van de maatschappij. Samen blikken ze terug en vooruit: welke ethische waarden zijn er opnieuw te ontdekken?

Dit is deel 1 van een tweeluik over zorgethiek.

Leergang ‘Zorgethiek vanuit christelijk perspectief'

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#16 - Online kerk, voorbij of de toekomst? Met Theo Hettema en Eric van den Berg

Fri, 23 Sep 2022 00:00:00 +0200

In de afgelopen jaren raakten we vertrouwd met het online vieren van de liturgie, hielden we bijbelstudies via Zoom en vergaderingen via Teams. Is dat nu ‘gelukkig voorbij’, of ontdekten we ook kansen? Is het gelukt om de gemeenschap te bewaren of zelfs te creëren via online ontmoetingen? Is in deze tijd, waarin het leven zich sowieso grotendeels online afspeelt, het online kerk zijn noodzaak geworden? Mediawetenschapper Eric van den Berg en theoloog Theo Hettema duiden in deze aflevering elk vanuit hun perspectief de ontwikkelingen rond online kerk zijn en de kansen en beperkingen die ze daarbij zien.

https://isimedia.nl/kerk

http://www.tlhettema.nl/

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#15 - Crisis, fixen of uitzitten? Met Jan Wolsheimer en Miranda Klaver

Fri, 09 Sep 2022 17:00:00 +0200

Explosieve boosheid van mensen die niet gehoord worden. Gevoelens van onmacht, grote woorden en groeiende verschillen. Het westerse vooruitgangsdenken zit muurvast. Het gebrek aan geloof en vertrouwen in overheid en medemens kleurt onze samenleving. En God? Wordt hij nog gevonden in deze crisis? Verlangt hij radicale veranderingen, quick fixes of....

In deze aflevering van Heilige Grond gaan Jan Wolsheimer (dorpsdominee en directeur van MissieNederland) en Miranda Klaver (hoogleraar antropologie van religie) met elkaar in gesprek over geloven en kerkzijn in crisistijd. Jan en Miranda zien een grote rol weggelegd voor geestelijk leiders die richting wijzen in deze tijd. En mensen leren rouwen, hopen en ... uitzitten?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#14 - Heil, wat is dat eigenlijk? Met Kees van Ekris en Sake Stoppels

Fri, 10 Jun 2022 16:00:00 +0200

Op een zeepkist staan en het evangelie verkondigen. Het lijkt niet meer helemaal van deze tijd. Maar wat doe je wel als je er van overtuigd bent dat het evangelie levensveranderend en – belangrijk is?

Het heeft alles te maken met heil en heil ‘zoeken’ vinden theologen Sake Stoppels en Kees van Ekris. Maar wat is dat dan eigenlijk heil? Kijken we vandaag de dag anders naar heil (brengen) dan bijvoorbeeld twintig jaar geleden? En is de kerk eigenlijk nog wel een logische plek om week in week uit te preken over dat heil?

Dialoog, dans en duel - Kees van Ekris
The Centre for Church and Mission in the West

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#13 - Kerkzijn in oorlogstijd, met Jos Colijn en Heleen Zorgdrager

Fri, 27 May 2022 12:00:00 +0200

In Oekraïne staat het leven in een ander licht. Omdat dat wat zeker leek, dat niet is. Families, huizen, veiligheid en vertrouwen zijn kapotgeschoten. Hoe is het om christen te zijn in Oekraïne op dit moment? Waar vind je houvast, of heerst de wanhoop? En hoe vanzelfsprekend is het om christen te zijn in deze voormalige Sovjetstaat?
Het zijn vragen die in deze podcast besproken worden met Jos Colijn en Heleen Zorgdrager, beiden jarenlang werkzaam in Oekraïne. Het is hun missie om meer verhalen uit Oekraïne te delen. Want hoe meer we als Nederlandse christenen van het land en de oorlog weten, hoe beter we ook het kwaad onder ogen kunnen zien en tot steun kunnen zijn.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#12 - Dementie: wie ben je nog als je dat zelf niet meer weet? Met Tim van Iersel en Christa Reinhoudt

Fri, 13 May 2022 11:00:00 +0200

Wat betekent het om met dementie te leven? Wat doet dementie met jouzelf, je mensbeeld en je beeld van God? Wie ben je eigenlijk nog als je dat zelf niet meer weet?

Koos Tamminga praat er in deze aflevering over met Tim van Iersel en Christa Reinhoudt. 'Dementiedominee' Tim van Iersel is geestelijk verzorger en ethicus en schreef meerdere boeken over dementie. Christa is docent en spreker, ze was pastoraal werker totdat bij haar op 47-jarige leeftijd Alzheimer werd geconstateerd. Tim en Christa werken al jaren samen in de cursus "Dementie: een pastorale en theologische uitdaging".

www.pepredikanten.nl/dementie
www.timvaniersel.nl

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#11 - Voorbij goddeloos jeugdwerk, met Tabitha van Krimpen en Ron Becker

Fri, 22 Apr 2022 12:00:00 +0200

De plek van jongeren in de kerk is veelal een urgent onderwerp in snel vergrijzende geloofsgemeenschappen. Vaak is dan de vraag: Wat maakt de kerk aantrekkelijk voor jongeren? Hoe binden we jongeren nog aan de kerk? Want: “wie de jeugd heeft, heeft (de) toekomst.” Maar wat doet het eigenlijk met je benadering als je jongeren vooral ziet als een investering in de toekomst? Kijken we niet voorbij aan de betekenis en plek van jongeren nu – aan hoe God nu al werkelijkheid wordt in een jongere? Aan hoe de werkelijkheid van jongeren in deze tijd vraagt om een andere kijk op Gods handelen daarin?

In deze aflevering gaan we in op deze uitdagingen. Ron Becker voegt met zijn onderzoek naar verhalen van jongeren in de bijbel een nieuw en prikkelend bijbels-exegetisch perspectief toe. Dat perspectief komt in gesprek met de zoektocht van jonge theoloog des vaderlands Tabitha van Krimpen naar een ‘bottom up theologie’. Waarin verschillen die perspectieven, en/of vullen ze elkaar aan? Hoe kunnen ze gemeenten praktisch verder brengen in hun omgaan met jongeren?

https://www.ojkc.nl

https://tabithavankrimpen.nl

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#10 - Lijd-motieven in Passie en pop, met Corjan Matsinger en Hanna Rijken

Fri, 08 Apr 2022 14:00:00 +0200

In deze aflevering gaan we in op lijden als thema in de muziek. Wat is dat toch, dat de Matthäus Passion in ons seculiere Nederland zoveel mensen blijft aanspreken? Waarom zijn pijn, lijden en depressie ook altijd een dominant thema geweest in de popmuziek? Zijn het de teksten die herkenning en erkenning oproepen, of gaat het juist om wat niet onder woorden gebracht kán worden, wat de muziek doet? Is de muziek een manier om ons met de werkelijkheid van lijden te verbinden, of daar bovenuit te stijgen? Met passie-kenner Hanna Rijken en pop-kenner Corjan Matsinger aan tafel ontstaat een boeiende dialoog tussen twee muzikale werelden die elkaar én de theologie raken en bevragen.

https://hannarijken.nl

https://heilige-herrie.nl

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#9 - Wat is waarheid? Met Mechteld Jansen en Rik Peels

Fri, 25 Mar 2022 12:00:00 +0100

Waarheid staat onder druk. Niet langer is waarheidsvinding sport voor theologen of filosofen, maar in deze tijden van fake news en manipulatie van media is waarheidsvinding letterlijk van levensbelang.

In deze podcastaflevering gaan Mechteld Jansen (emeritus hoogleraar en voormalig rector van de PThU) en Rik Peels (filosoof en theoloog) met elkaar in gesprek over waarheid.

Mechteld en Rik zijn van mening dat waarheid die geen vragen toestaat propaganda is. Het is aan wetenschappers om elke keer weer te vraag te stellen: Is het waar? Daarbij passen geen snelle antwoorden of scherpe conclusies, maar waarheid laat je ook niet los. Er is waarheid en die is kenbaar. Hoe dat zit? Luister deze aflevering van Heilige Grond.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#8 - Theologen en de waarheid, met Maarten Wisse en Ad de Bruijne

Fri, 11 Mar 2022 12:00:00 +0100

Wie begint aan een studie theologie kan gemakkelijk verzanden in de veelheid van vakken en perspectieven. Is er wel een verbindende factor in het nadenken en spreken over God en mens?

Dat zou wel eens het begrip ‘waarheid kunnen zijn. Maar wat is waarheid? Is het iets veranderlijks of is het juist duidelijk aanwijsbaar? Maarten Wisse (hoogleraar Systematische Theologie en rector van de PThU) en Ad De Bruijne (ethicus aan de TU Kampen | Utrecht) verkennen het begrip. Ze vertellen daarbij wat ze in hun studies en persoonlijke leven over waarheid ontdekt hebben en waarom het belangrijk is dat theologiestudenten diep door de vraag ‘wat is waarheid’ heen gaan.

Deze aflevering kan samen beluisterd worden met de volgende aflevering, waarin Koos in gesprek gaat met Mechteld Jansen en Rik Peels over waarheid in onzekere tijden.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#7 - Kerk en erfenissen van slavernij, met Urwin Vyent en Andreas Wöhle

Fri, 25 Feb 2022 12:00:00 +0100

Waarom zou de kerk zich vandaag de dag nog bezighouden met de historische en sociale realiteit van het slavernijverleden? Wat was eigenlijk de rol van de kerk in dit verleden? Met welke ‘erfenissen van slavernij’ hebben we vandaag de dag nog concreet te maken? Wat doet dat met ons spreken over schuld en verzoening? Wat is nodig voor een heilzame verwerking? Presentator Koos Tamminga spreekt er in deze podcast over door met Urwin Vyent, directeur van het Nationaal Instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) en Andreas Wöhle, predikant in de multiculturele Evangelisch-Lutherse Gemeente Amsterdam.

https://www.ninsee.nl/

https://www.diaconie.com/themas/slavernij/boek.html

https://www.pthu.nl/actueel/nieuws/2021/10/pthu-onderzoekt-erfenissen-van-slavernij-in-de-kerk/

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#6 - Missie binnenstebuiten, met Petra de Jong-Heins en Hans Schaeffer

Fri, 11 Feb 2022 12:00:00 +0100

Het evangelie is een explosie van vreugde. Een eerste liefde. Je kunt er niet zonder, en dat moet iedereen horen. Toch?

In deze aflevering van Heilige Grond gaan Petra de Jong – Heins (missionair consulent voor kerken) en Hans Schaeffer (hoogleraar Praktische Theologie aan de Theologische Universiteit Kampen | Utrecht) met elkaar in gesprek over missionair zijn. Want veel kerken ervaren missionair zijn als last.
In tijden van krimp en secularisatie moet je al zoveel, en dan moet je ook nog naar buiten treden met je verhaal?

Een misverstand volgens de Jong en Schaeffer. Missionair zijn is geen taartpuntje van kerkzijn. Het is een ingrediënt. Zonder missie is de kerk smakeloos. Waar dat missionair zijn allemaal in kan zitten?

In deze podcast, en tijdens de missionaire conferentie www.missiebinnenstebuiten.nl laten we het je graag proeven!

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#5 - Waarom zou je bijbellezen? Met Bram van Putten en Jeroen Pierik

Fri, 28 Jan 2022 12:00:00 +0100

Waarom zou je bijbellezen? En wat als de Bijbel jou begint te lezen? In deze aflevering van podcast Heilige Grond gaat presentator Koos Tamminga in gesprek met Bram van Putten, ‘beroepsbijbellezer’ en Jeroen Pierik, psycholoog, dertiger en docent in opleiding. Jeroen merkt net als veel leeftijdsgenoten die opgegroeid zijn in een christelijk milieu: Bijbellezen is niet meer zo vanzelfsprekend. En zeker wanneer je weinig structuur ervaart en er van samen lezen weinig komt (door coronabeperkingen, drukte etc.) blijft de Bijbel makkelijk dicht.

Bram van Putten vraagt zich af waar het gevoel van ‘moeten’ bijbellezen eigenlijk vandaan komt. Is het niet veel belangrijker om te ontdekken of (en hoe) de Bijbel van betekenis is voor het leven dat je leeft? Met welke verwachting lees je de Bijbel eigenlijk? Kun je de Bijbel eigenlijk ook lezen als ongelovige? En wat nu als je niet zo’n lezer bent?

We doen de Bijbel open en ontdekken het in deze Maand van de Bijbel.

Lees je wel eens in de Bijbel, maar zou je je Bijbellezen graag willen verdiepen? Bram van Putten geeft geregeld trainingen ‘Verdiep je Bijbellezen’. Meer informatie: www.weetwatjegelooft.nl/verdiepjebijbellezen

Of volg - individueel of met een groep - de gratis cursus Bronproeverijen: www.wwjg.nl/bronproeverijen

Meer lezen:
- Verantwoord bijbelgebruik | John Boekhout | bestel hier
- Lees je Bijbel op een manier die bij jou past | Corien Oranje e.a. | bestel hier

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#4 - Wat maakt een preek geloofwaardig? Met Hans Burger en Paulien Vervoorn

Fri, 14 Jan 2022 12:00:00 +0100

Een kerkdienst zonder preek zal voor veel kerkgangers voelen als een incomplete dienst. Dus worden er elke week weer duizenden preken gehouden in Nederland. Bijzonder eigenlijk, als je er bij stil staat. Iedere week maar weer met een inspirerend verhaal op de proppen komen en daar dan niet een seizoen mee rond toeren zoals een cabaretier zou doen, maar gewoon op maandagochtend weer aan het volgende verhaal beginnen.

In deze podcast geven spreker en preektrainer Paulien Vervoorn en theoloog Hans Burger een kijkje in de keuken van de voorganger. Wat komt er kijken bij het voorbereiden en houden van een preek? Wanneer is een preek eigenlijk een goede preek? En aan wie ligt dat? De voorganger, de luisteraar, of is het zelfs iets waar God zelf op betrokken is? Kortom, wat maakt een preek geloofwaardig?

Interesse in een preekcursus?

-> www.pepredikanten.nl/geloofwaardigpreken
-> www.geloofwaardigspreken.nl/geloofwaardigpreken
-> www.pthu.nl/onderwijs/nascholing/langere-studietrajecten/special-preken-voor-gevorderden

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#3 - Van je familie moet je het hebben, met Petruschka Schaafsma

Fri, 24 Dec 2021 12:00:00 +0100

Ieder mens is een familiewezen: we worden geboren in een netwerk van relaties die we niet zelf hebben gekozen. Met deze mensen moet je wat. Is dat een zegen of een last? In de tijd van Kerst en Oud en Nieuw worden we ons vaak extra bewust van deze vraag. In de media staan idyllische plaatjes van gezelligheid rond de kersttafel naast de top tien van tips om datzelfde kerstdiner te overleven. Om nog maar te zwijgen van de complicerende factor 'coronamaatregelen’.

Welke (controversiële) beelden van de betekenis van familiebanden liggen eigenlijk onder die plaatjes en lijstjes? En zijn we ons bewust van die beelden? In de wetenschap wordt het thema familie met argwaan behandeld en tegelijk onophoudelijk onderzocht. Hoe werken zulke beelden en benaderingen van familie door, bijvoorbeeld in de manier waarop we de samenleving inrichten? Misschien is het niet vreemd dat familie een beladen thema is geworden in een context waarin mensen vooral worden aangemoedigd te denken in termen van autonomie en vrijheid?

Presentator Koos Tamminga gaat in deze derde aflevering van Heilige Grond in gesprek met Petruschka Schaafsma, universitair hoofddocent ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit. Daarbij gaan ze in op deze vragen, en wordt duidelijk wat de theologie hier aan bij te dragen heeft.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#2 - Hoop doet leven? Een gesprek over sterfelijkheid met Arthur Alderliesten en Erik Olsman

Fri, 10 Dec 2021 12:00:00 +0100

Hoe we met onze sterfelijkheid omgaan is één van de grote vragen in iedere samenleving. In Nederland is het gesprek hierover volop gaande, denk maar aan de discussie over voltooid leven, of de berichten over de coöperatie Laatste Wil, hun voorzitter werd gearresteerd als lid van een criminele organisatie omdat hij zelfdodingspoeder zou verhandelen.

Hoe geven we eindigheid een plek? Wat voor idee hebben we van wat er na het sterven wacht? Hoe richten we het afscheid van dierbaren in? Houden we de dood op afstand, of is die zichtbaar in het dagelijks leven?

Koos Tamminga gaat erover in gesprek met Arthur Alderliesten en Erik Olsman. Arthur Alderliesten werkt als directeur bij de stichting Schreeuw om Leven en is projectcoördinator ethiek bij het Lindeboom Instituut. Erik Olsman is Universitair Hoofddocent Geestelijke Verzorging aan de PThU en is als ethicus verbonden aan de Regionale Toetsingscommissie Euthanasie.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

#1 - Verloren en verlost, met Kees van Ekris en Tjerk de Reus

Tue, 23 Nov 2021 14:00:00 +0100

Theoloog Kees van Ekris en literatuurcriticus Tjerk de Reus analyseren in deze eerste aflevering van Heilige Grond waar de kerkelijke verlegenheid met het spreken over grote christelijke thema’s vandaan komt. Hoe worden thema's als verlorenheid en verlossing in moderne literatuur wel ter sprake gebracht? Wat kunnen we daarvan leren voor het spreken over deze thema’s op een manier die door tijdgenoten begrepen wordt?

Presentator: Koos Tamminga

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.